Anlamı
iş işten geçtikten, olan olduktan sonra gösterilen ilginin yararlı olmayacağını belirten bir söz.
Detaylı Açıklama
Akşamdan sonra merhaba sözü, bir ilginin, yardımın ya da fark edişin çok geç kalmış olduğunu, artık o andan sonra pek işe yaramayacağını anlatmak için kullanılır. Bu ifade zamanlamanın önemini vurgular. Yapılması gereken şey zamanında yapılmamış, söylenecek söz geç söylenmiş, gösterilecek ilgi olay olduktan sonra gelmiştir. O noktada 'merhaba' bile anlamsız hâle gelir. Günlük dilde özellikle geç kalan destekler, bitmiş işten sonra gelen tavsiyeler, yaşanmış olaydan sonra yapılan nezaketler ve işe yaramayan son dakika ilgileri için kullanılır. İçinde kırgınlık, sitem ve boşa çıkmışlık hissi vardır. İnsan bazen yardım değil, zamanında yardım ister; ilgi değil, yerinde ilgi ister. Söz tam da bu farkı anlatır. Geç kalmış iyi niyet, çoğu zaman hiç gelmemiş gibi etkisiz olabilir. Türkçede zamanında davranmanın değerini ve gecikmiş ilgilerin yetersizliğini kısa ama vurucu bir şekilde anlatan halk sözlerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Hastane çıkışında aradı; akşamdan sonra merhaba, biz o gece bir başımızaydık.
- Dava bitince destek olacakmış; akşamdan sonra merhaba, artık ne fark eder.
- Ev satıldıktan sonra fiyat sordu; akşamdan sonra merhaba dedik, hep birlikte güldük.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Zamanı geçmiş ilgiyi eleştirir. Gösterilen davranış kendi başına kötü değildir; sorun, gerektiği anda değil iş bittikten sonra gelmiş olmasıdır. Söz de bu gecikmeyi yüze vurur.
Geç kalmış bir yardım teklifinde, iş bittikten sonra gelen bir öneride ya da olay kapandıktan sonra sorulan bir soruda söylenir. Ortak yan, ilginin artık bir şeyi değiştirmemesidir.
İlginin zamanında gösterilmesi gerektiğini söyler. Geç gelen iyi niyet bile karşılığını bulmaz; söz bu yüzden niyeti değil, zamanlamayı ölçü alır. Sitemin sertliği de buradan doğar.