Anlamı
akşamlamak, günü bitirmek:
'Halk baharları ve yazları, dolmalarla, helvalarla gidip akşamı eder, şen şatır dönerlermiş.' -S. M. Alus.
Detaylı Açıklama
Akşamı bulmak deyimi, günün ilerleyip akşam olmasına kadar bir işle uğraşmak, günü tamamlamak ya da vakti akşama kadar geçirmek anlamında kullanılır. Bu ifade çoğu zaman zamanın nasıl geçtiğini, bir uğraşın ne kadar sürdüğünü ya da bir günün belirli bir biçimde sonlandığını anlatır. Bazen nötr bir zaman bildirimi taşır, bazen de yorgunluk, oyalanma ya da uzun süren meşguliyet hissi verir. İnsan bir iş yaparken, misafirlikte, gezide ya da bekleyişte 'akşamı bulabilir.' Günlük dilde bu yüzden oldukça esnektir. Deyim, yalnız saat bilgisini değil, yaşanan sürenin hissini de anlatır. Uzun süren ama devam eden bir akışı sezdirir. 'Akşamı etmek' ve 'akşamı bulmak' gibi kullanımlar, günün sonuna ulaşmayı hafif bir yaşantı tadıyla ifade eder. Türkçede günü doldurmak, vakti geçirmek ve bir uğraşın süresini doğal biçimde anlatan kullanışlı deyimlerden biridir. Zamanın akıp gidişini sakin bir dille duyurur.
Örnek Cümleler
- Sabah açtık, müşteri gelmedi; öylece oturup zor bela akşamı bulduk.
- Yolculuk beklenenden uzadı, iki mola verip akşamı yine yolda bulduk.
- Hastane sırasında akşamı bulduk, sıra bize ancak kapanışa doğru geldi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söyleyebilir. Kalıp yalnız akşam olduğunu bildirmez; günün bir uğraşla, bir bekleyişle ya da bir yolculukla doldurulduğunu da sezdirir. Günün yorucu mu, keyifli mi geçtiğini cümlenin geri kalanı gösterir.
Taşımak zorunda değildir. Keyifli geçen bir gün için de söylenir; o zaman kalıp yalnızca vaktin nasıl geçtiğinin fark edilmediğini bildirir. Müşteri beklenen boş bir günde ise bıkkınlık öne çıkar.
Çünkü bütün bir günü tek kalıpla özetler. Neler yapıldığı tek tek sayılmaz; akşamın bulunduğu söylenir ve dinleyen aradaki zamanı kendisi doldurur. Kısalığı da bu yüzden işe yarar.