Anlamı
1) uzun bir çekişmeden sonra, çekişe çekişe:
'Al takke ver külah, kırsal kesimi çocuğunu okutmanın yararına inandırdık.' -A. İlhan. 2) aralarındaki senli benli ilişkiyi sürdürerek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, tarafların bir işi çekişe çekişe, uzata uzata ve karşılıklı atışarak yürüttüğü durumları anlatır. Bazen de aralarında senli benli, oldukça sıkı ve samimi bir ilişki bulunan kişiler için kullanılır. İlk anlamında öne çıkan şey, işin kolay ilerlememesi ve pazarlık, didişme, geri adım atmama gibi unsurların süreci uzatmasıdır. Taraflar kopmaz ama bir türlü de rahat uzlaşmaz. İkinci anlamında ise deyim, birbirine fazla içli dışlı olmuş, resmî sınırları iyice gevşetmiş kişiler için söylenir. Halk dili bu ifadeyle hem çekişmeli alışverişi hem de fazla samimiyeti aynı canlılık içinde verir. Deyimin gücü de buradan gelir; karşılıklı gidip gelen, bir ileri bir geri süren ilişkileri tek kalıpta özetler. Bir anlaşma uzadığında, iki kişi işi sürekli didişerek yürüttüğünde veya resmiyet iyice kalktığında bu söz yerini bulur. Birinci anlamda arada kopuş yoktur ama uzlaşma da bir türlü gelmez; ikinci anlamda ise ilişki resmiyetten iyice uzaklaşmış, senli benli bir hâl almıştır.
Örnek Cümleler
- Al takke ver külah, mahkeme kapısına gitmeden aramızda uzlaştık sonunda.
- İki gün al takke ver külah tartıştıktan sonra imzalar ancak atılabildi.
- Al takke ver külah, ikisi arasında ne resmiyet kaldı ne çekinme.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Karşılıklı gidiş gelişi göstermek için. Biri alır, öteki verir; alışveriş bir türlü bitmez. Kalıptaki bu takas görüntüsü hem uzayan çekişmeyi hem de aradaki teklifsizliği duyurur.
Her ikisinde de taraflar arasında sürekli bir gidiş geliş vardır. Birinde bu gidiş geliş pazarlıktır ve uzar; ötekinde senli benli bir yakınlıktır ve resmiyeti ortadan kaldırır.
Cümlenin gerisinden anlaşılır. Bir anlaşma, fiyat ya da tartışma anılıyorsa çekişme anlamındadır; iki kişinin ilişkisinden söz ediliyorsa senli benli yakınlık kastedilmiştir. İkisi bir arada da geçebilir ama cümle birini öne çıkarır.