Anlamı
borçlu olmaktansa alacaklı olmak iyi bir şeydir.
Detaylı Açıklama
Alacağım olsun da alakargada olsun atasözü, borçlu olmaktansa alacaklı olmanın daha iyi görüldüğünü, çünkü alacaklı tarafın en azından hak sahibi konumunda bulunduğunu anlatır. Bu sözde ekonomik hesap kadar psikolojik rahatlık da vardır. İnsan borçlu olduğunda baskı altında hisseder, ödeme sorumluluğu taşır ve sıkışır; alacaklı olduğunda ise bekleyen, hak eden ama yine de üstün durumda sayılan taraftır. Alakarga benzetmesi, alacağın değersiz ya da ulaşılması güç bir yerde olsa bile, borçlu olmaktan daha iyi görüldüğünü anlatan hafif alaylı bir vurgudur. Atasözü, halk ticaretinde ve günlük borç ilişkilerinde gelişmiş pratik bir bakış taşır. Para elde değilse bile hak sizdedir; bu da borç yükünden daha tercih edilir sayılır. Söz, mali dengede psikolojik üstünlüğün hangi tarafta algılandığını gösterir. Türkçede alacak-borç ilişkisini yalnız hesap üzerinden değil, his ve konum üzerinden de değerlendiren renkli atasözlerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Parasını geri alamayacağını bile bile arkadaşına borç verdi; alacağım olsun da alakargada olsun.
- Ortaklıktan ayrılırken payının bir kısmını sonraya bıraktı, ama ortağına tek kuruş borçlu kalmadı; alacağım olsun da alakargada olsun.
- Tarlayı ipotek ettirmedi, kirasını beklemeye razı oldu; alacağım olsun da alakargada olsun.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Alacağın en zor yerde bile olması bu kuşla anlatılır. Ele geçmesi güç, uçup gidebilecek bir alacaktan söz edilir; buna rağmen borçlu olmaya yeğ tutulur, sözün alaylı yanı da buradadır.
Bildirmez. Karşılaştırdığı şey iki konumdur: alacaklı olmak ile borçlu olmak. Alacağın tahsil edilip edilmeyeceği ayrı bir mesele; söz yalnız hangisinin daha iyi sayıldığını söyler. Tercih burada nettir.
Ödeme sorumluluğu kişiyi sıkıştırdığı için ağır gelir. Borçlu, karşı tarafın beklentisi altında durur ve hareket alanı daralır; alacaklı ise beklemekle birlikte hak sahibi konumundadır. Söz bu farkı gözetir.