Anlamı
insan kendi durumuna göre bir yaşam tarzı benimsemeli, arkadaşlarını da ona göre seçmelidir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, insanın hayatında her konuda ölçülü davranması, kendi durumuna uygun seçimler yapması ve ne aşırı aşağıda ne de aşırı yukarıda yer aramaması gerektiğini anlatır. Alçak yer sel alır, yüksek yer yel alır; yani her aşırılığın kendine özgü bir riski vardır. Buradan çıkarılan ders, yaşam tarzında, dost seçiminde, iş tutuş biçiminde ve toplumsal konum alışta dengeyi korumaktır. İnsan kendi şartlarını, gücünü ve çevresini bilmeden ya fazla aşağıya ya fazla yükseğe yerleşirse zarar görebilir. Halk bilgeliği bu sözle sadece fiziksel mekânı değil, sosyal ve ahlaki konumu da düşünür. Arkadaş çevresi, yaşam düzeni ve davranış biçimi kişinin taşıyabileceği ölçüde olmalıdır. Aşırılık çoğu zaman gösterişli görünür ama güvenli değildir. Atasözü de tam burada orta yolun değerini savunur. Dengeli yaşam, abartılı tercihlerden daha kalıcıdır. Ne selin götüreceği kadar dipte ne de yelin savuracağı kadar yukarıda olmak gerekir; esas olan, kişinin kendine uygun ve dengeli yeri bulmasıdır.
Örnek Cümleler
- Ne gösterişli çevreye kapıldı ne de kendini büsbütün saldı; alçak yerde yatma sel alır, yüksek yerde yatma yel alır.
- Kazancına göre ev tuttu, borca hiç girmedi; alçak yerde yatma sel alır, yüksek yerde yatma yel alır.
- Arkadaşlarını seçerken kendi düzenine uygun olanları yeğledi; alçak yerde yatma sel alır, yüksek yerde yatma yel alır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İki ayrı aşırılığın kendi tehlikesini anlatır. Fazla aşağıda kalan seli, fazla yukarı çıkan yeli karşılar; söz her iki uçta da bir zarar bulunduğunu göstererek ortayı işaret eder.
Değildir. Söz aynı ölçüyü arkadaş seçimi için de ister; kişi çevresini de kendi durumuna göre kurmalıdır. Yaşayış ile çevre birlikte anılır, atasözü ikisini bir arada söyler.
Kişinin kendi durumunu bilmesiyle bulunur. Gücünü, imkânını ve çevresini tartan kişi ne altta ezilir ne üstte savrulur; söz ölçüyü dışarıda değil, kişinin kendinde arar. Denge oradan doğar.