Anlamı
kendisinin inanmadığı ve tutmadığı öğütleri başkalarına kolayca verir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, başkalarına ahlak, ölçü, sabır ya da doğruluk öğütleyen; fakat iş kendi davranışlarına geldiğinde o öğütlerin tam tersini yapan kimseleri eleştirir. İnsanlara telkin verir, doğruyu anlatır, nasıl yaşanması gerektiğini söyler; ama kendi payına gelince zevkinden, çıkarından ya da rahatından vazgeçmez. Sözün içindeki çelişki burada çok güçlüdür: Başkasına 'talkın' verilirken, kendisi 'salkımı' yutar. Yani nasihat ayrı, yaşam ayrı yürümektedir. Bu atasözü ikiyüzlülük, tutarsızlık ve öğütle eylem arasındaki kopukluğu hedef alır. Özellikle çok konuşup az uygulayan kişiler için kullanılır. Öğretmek kolay, örnek olmak zordur; söz de tam bu farkı vurucu biçimde gösterir. İnsan kendi uymadığı kuralları başkasına dayatınca inandırıcılığını kaybeder. Atasözü bu yüzden sadece alay değil, aynı zamanda ahlaki bir ölçü taşır. Gerçek söz, sahibinin hayatında da karşılık bulduğunda değer kazanır.
Örnek Cümleler
- Herkese tasarrufu öğütlüyor, kendi harcamalarını kimse görmesin istiyor; âleme verir talkını, kendi yutar salkımı.
- Kürsüde dürüstlük anlatıyordu, akşam da ihaleyi eniştesinin firmasına verdirdi; âleme verir talkını, kendi yutar salkımı.
- Çocuklara kitap okuyun diyor, evde tek sayfa açtığı görülmedi; âleme verir talkını, kendi yutar salkımı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Talkın öğüttür, ağızdan çıkar; salkım ise yenip yutulan şeydir. Biri başkasına verilir, öteki kendine saklanır; söz bu iki yönü yan yana koyarak çelişkiyi gösterir. Kafiyesi de vurguyu pekiştirir.
Kötülenmez. Söz öğüt vermeye değil, verdiği öğüde kendisi uymayan kişiye çıkışır. Aynı öğüdü tutan biri söylediğinde bu atasözü söylenmez; ölçü söz ile davranışın birbirini tutmasıdır.
Çok konuşup az uygulayan kimseye karşı söylenir. Başkasına kolayca yol gösterir, sıra kendine gelince o yoldan çıkar; söz bu ikiliği ortaya koyar. Yüzüne de söylenebilir, arkasından da.