Anlamı
Tanrı bol harcayana bol, az harcayana az verir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, insanın harcama ve yaşama tarzına göre kazanç, imkân ve karşılık gördüğünü anlatır. Bol harcayanın eline bol, az harcayanın eline az geçmesi düşüncesi burada ilahi takdir diliyle ifade edilir. Ancak atasözünün asıl vurgusu sadece dindar bir teslimiyet değil, kişinin harcama biçiminin gördüğü karşılığı belirlemesidir. Bol harcayanın eline zamanla bolluk, elini dar tutanın eline darlık geçtiği söylenir. Buna karşılık küçük ölçekte kalan, elindekini dar tutan kimse çoğu zaman sınırlı imkânlar içinde kalır. Atasözü bazen cömertlik, bazen de hayatın kendi ölçüsüne göre karşılık verme düzeni için söylenir. Burada israfı övmekten çok, kişinin tuttuğu yolun sonuçlarını yaşadığı düşüncesi ağır basar. Ne yakarsan ona uygun mum verilir. İnsan kendi ölçüsünü bir bakıma kendisi kurar. Bu söz, davranış ile nasip arasında kurulan halk tipi dengeyi yansıtır. Seçilen yaşam biçimi, görülen karşılığı da şekillendirir.
Örnek Cümleler
- Sofrasını hiç eksik etmedi, eli de hep bollukta oldu; Allah bal mumu yakana bal mumu, yağ mumu yakana yağ mumu verir.
- Kuruşuna kadar hesaplayan komşunun eline de o kadarı geçti; Allah bal mumu yakana bal mumu, yağ mumu yakana yağ mumu verir.
- Cömert olanla eli sıkı olanın kısmeti bir olmuyor; Allah bal mumu yakana bal mumu, yağ mumu yakana yağ mumu verir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bal mumu bol ve pahalı olanı, yağ mumu ucuz ve idareli olanı karşılar. Hangi mumu yakarsa kişiye ona uygun karşılık verildiği söylenir; benzetme harcama ölçüsü üzerinden kurulur.
Övmez. Anlattığı şey, harcama biçimi ile görülen karşılık arasında bir denklik bulunduğudur. Bol harcayana bol, az harcayana az verildiği söylenir; bir öğüt ya da yergi değil, bir gözlemdir.
Aynıdır. İki söz de bol harcayana bol, az harcayana az verildiğini bildirir; yalnız benzetme değişir, birinde iki çeşit mum, ötekinde çam ile mum anılır. Hangisinin söyleneceği konuşanın alışkanlığına kalır.