Anlamı
Tanrı bol harcayana bol, az harcayana az verir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, insanın tuttuğu ölçüye, harcama biçimine ve hayatı yaşama tarzına göre karşılık gördüğünü anlatır. Bol harcayan kişiye bol, elini dar tutan kişiye ise ona uygun ölçüde karşılık verildiği düşüncesi sözün merkezindedir. Burada yalnız maddi harcama değil, hayata açılma biçimi de vardır. Atasözü, kişinin harcama ölçüsünün gördüğü karşılığı da belirlediğini söyler. Halk bilgeliğinde insanın niyeti, eli açıklığı ve tuttuğu yol ile gördüğü karşılık arasında bir bağ kurulur. Sözün içinde kader duygusu bulunsa da, kişinin kendi seçtiği ölçünün önemini de hissettirir. Bol harcayanla eli sıkı olanın gördüğü karşılık bir olmaz. Bu atasözü özellikle cömertlik, yaşayış tarzı ve geniş imkâna kavuşma meselelerinde söylenir. İnsanın eli ne kadar açıksa, karşılığı da çoğu zaman ona göre büyür. Ölçek küçükse sonuç da küçük kalabilir.
Örnek Cümleler
- Kesesinin ağzını açtıkça önü daha da açıldı; Allah çam isteyene çam, mum isteyene mum verir.
- Düğünü büyük tuttu, eline geçen de ona göre oldu; Allah çam isteyene çam, mum isteyene mum verir.
- Harcamayı kıstıkça kazanç da kısıldı; Allah çam isteyene çam, mum isteyene mum verir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Biri kocaman, öteki küçücüktür. Karşılaştırma harcama ölçüsü üzerinedir: bol harcayana çam gibi büyüğü, az harcayana mum kadarı verilir. Benzetme bu iki uçla eli açıklık ile eli sıkılığı gösterir.
Öğüt vermez. Anlattığı şey, tutulan ölçü ile görülen karşılık arasındaki denkliktir. Bol harcayana bol, az harcayana az verildiği söylenir; bir tavsiye değil, bir gözlem aktarılır.
Yoktur. Allah bal mumu yakana bal mumu, yağ mumu yakana yağ mumu verir sözü aynı şeyi bildirir; yalnız benzetmedeki nesneler değişir. İkisi arasında bir ayrım kurulmaz.