Anlamı
Tanrı kimseyi kimseye, en yakınlarına bile muhtaç etmesin.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, insanın en yakınlarına bile muhtaç duruma düşmemesi için edilen bir duadır. Sağ gözün sol göze muhtaç olması benzetmesi, insanın kendi varlığının parçaları kadar yakın kimselere bağımlı hale gelmesini anlatır. Burada yakınlık küçümsenmez; fakat muhtaçlık ağır bir durum olarak görülür. Halk zihninde bağımsız yaşayabilmek, kendi işini görebilmek ve kimseye yük olmamak büyük bir değer sayılır. Bu yüzden atasözü özellikle yaşlılık, hastalık, yoksulluk veya güçten düşme bağlamında söylenir. İnsan sevdiğine dayanabilir, onun desteğini görebilir; ama yine de elden ayaktan düşüp mecbur kalmak ayrı bir acı olarak düşünülür. Söz hem dua hem de hayat tecrübesi taşır. Sağlamlık, sağlık ve kendi işini görebilme nimeti burada öne çıkar. İnsanın kıymetini en çok kaybetme ihtimali belirince anlaması da bu sözün arkasındaki duygulardan biridir. Muhtaç olmamak, yalnız ekonomik değil bedensel ve duygusal bir özgürlük arzusu olarak da görünür.
Örnek Cümleler
- Yaşlı amca hâlâ kendi işini görüyor diye seviniyorlar; Allah sağ gözü (eli) sol göze (ele) muhtaç etmesin.
- Hastalık konuşulurken annem hemen Allah sağ gözü (eli) sol göze (ele) muhtaç etmesin der.
- İnsanın kendi işini yapabilmesi büyük nimettir; Allah sağ gözü (eli) sol göze (ele) muhtaç etmesin.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü doğrudan bir hayat dileğini ifade eder; insanın sağlığını, gücünü ve bağımsızlığını koruması temennisini taşır.
Hayır, bedensel, sağlıkla ilgili ve günlük işlerini göremeyecek kadar güçten düşme anlamı da güçlü biçimde vardır.
Yaşlılık, hastalık, bakım ihtiyacı ve insanın başkasına bağımlı hale gelmesi konuşulurken sık kullanılır. Burada yakınlık küçümsenmez; fakat muhtaçlık ağır bir durum olarak görülür.