Anlamı
az zamanda çok para kazananlar veya işinde çok ilerleyenler için söylenen bir söz:
'Son yıllarda Allah yürü ya kulum demiş ve birdenbire ünlü bir iş adamı oluvermiştir.' -İ. Aral.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kimsenin kısa sürede çok ilerlemesi, hızla para kazanması ya da iş hayatında bir anda büyük atılım yapması durumunda kullanılır. Burada anlatılan başarı sıradan bir yükseliş değildir; sanki görünmez bir el kişinin önünü ardı ardına açmış, işi rast gitmiş, yolu hızla büyümüştür. Bu nedenle deyim çoğu zaman hayret, biraz gıpta ve bazen de kaderin yüzüne gülmesi anlamıyla söylenir. İnsan bazı dönemlerde çok uğraşıp az sonuç alırken, bazı zamanlarda şartlar öyle bir birleşir ki ilerleme olağanüstü hızlanır. İşte bu durum için Allah yürü ya kulum demiş ifadesi yerini bulur. Deyim, ilerlemenin sebebini açıklamaz; yalnız hızını ve büyüklüğünü bildirir. Halk dilinde ani yükselişi tek cümlede özetleyen güçlü bir ifadedir. Kimi zaman övgü, kimi zaman şaşkınlık, kimi zaman da baht açıklığı vurgusuyla kullanılır. Kişinin önü açılmış, yolu adeta kendiliğinden yürür hâle gelmiştir.
Örnek Cümleler
- Beş yılda üç dükkân açtı, Allah yürü ya kulum demiş sanki.
- Küçük bir tezgâhla başladı, şimdi fabrikası var; Allah yürü ya kulum demiş.
- İşe girdiği yıl müdür oldu, üç yıl sonra genel müdürlüğe uzandı; Allah yürü ya kulum demiş.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Az zamanda çok para kazanan ya da işinde çok ilerleyen kimse için söylenir. İki yan birlikte duyulur: sürenin kısalığı ve varılan yerin büyüklüğü. Yıllar içinde yavaş yavaş gelen bir yükseliş bu sözün akla getirdiği resim değildir.
Kalıp tonu kendisi belirlemez; yükselişi hayretle anan da, gıptayla anan da aynı sözü kurar. Kimi cümlede takdir, kimi cümlede iğneleme duyulur; hangisi olduğunu söyleyenin sesi ve cümlenin gerisi gösterir.
Söylenmez. Söz hem çok para kazanmayı hem işinde çok ilerlemeyi karşılar; makamda, sanatta ya da başka bir alanda hızla yükselen kişi için de kullanılır. Ortak yan yükselişin hızıdır.