Anlamı
Allaha vereceği canından başka hiç kimseye bir borcu yok.
Detaylı Açıklama
Allah'a bir can borcu var sözü, kişinin kimseye borçlu olmadığını, maddi ya da manevi bir yük taşımadığını ama sonuçta her insan gibi yalnızca ölümlü olduğunu anlatan bir halk ifadesidir. Bu kalıp çoğu zaman hem borçsuzluk hem de dünyanın geçiciliği duygusunu aynı cümlede birleştirir. Bir kişi için söylendiğinde, onun kimseye hesap verecek borcu olmadığı, elinde dışarıya dönük bir yük bulunmadığı anlaşılır. Bununla birlikte sözün ikinci katmanında, herkesin sonunda yalnızca can borcunu vereceği, yani ölümün kaçınılmaz olduğu düşüncesi vardır. Bu yüzden ifade hafif bir fanilik bilinci de taşır. Kimi zaman övgü, kimi zaman kaderci bir kabulleniş, kimi zaman da borçsuzluk vurgusu öne çıkar. Halk dilinde özellikle dürüst yaşamış, borcunu kapatmış veya dünya hesabını azaltmış kimseler için söylenir. Yaşam muhasebesini sade ama güçlü bir biçimde toplayan sözlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Kimseye bir kuruş borcu yok, Allah'a bir can borcu var.
- Evini ödedi, senedini kapattı; artık Allah'a bir can borcu var.
- Veresiye defterinde adı hiç geçmedi, kimseden ödünç de istemedi; Allah'a bir can borcu var.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kimseye borcu bulunmayan kişiyi anlatır. Elinde dışarıya dönük bir yükümlülük kalmamıştır; geriye yalnız her insanın taşıdığı can borcu kalır. Kalıp borçsuzluğu bu yolla en uç noktasında anlatır.
Ölümü karşılar. İnsanın Tanrı'ya vereceği tek şey canıdır; başka bir borcu yoksa geriye bu kalır. Söz ölümü doğrudan söylemeden ima eder; kalıbın inceliği de buradadır.
Kalıbın kendisi yalnız borçsuzluğu bildirir; övgü olup olmadığını söyleyenin tavrı belirler. Kişi kendisi için söylediğinde bir iç rahatlığı, başkası için söylediğinde ise onun dürüstlüğüne duyulan takdir ya da tanıklık duyulur.