Anlamı
kötü işler yaparak temiz ve parlak ününü karartmak.
Detaylı Açıklama
Altın adını bakır etmek deyimi, kişinin temiz, parlak ve değerli ününü kötü işler yaparak ya da yanlış davranışlarla lekelemesi anlamında kullanılır. Altın burada yüksek değer, parlak itibar ve güvenilirliği; bakır ise daha aşağı görülen, sıradan ve değeri düşmüş hâli temsil eder. Deyim, insanın sahip olduğu iyi adı kendi eliyle düşürmesini anlatır. Başka bir deyişle, dışarıdan gelen iftiradan çok kendi davranışlarıyla ününü karartma vurgusu taşır. Günlük hayatta saygın bir kişinin uygunsuz davranışlar yüzünden gözden düşmesi, yıllarca kurduğu itibarı zedelemesi ya da toplumdaki temiz algısını bozması durumlarında kullanılır. Söz, itibarın ne kadar zor kurulup ne kadar kolay zarar görebildiğini gösterir. Parlak bir geçmişin yanlış tercihlerle gölgelenmesini anlatan bu deyim, ünün ahlaki sorumluluk istediğini hatırlatır. Değerli olanın değersizleştirilmesini güçlü bir metal karşıtlığıyla görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Sahte faturaya imza atıp ortağını dolandırınca altın adını bakır etti, çarşıda kimse artık ona güvenmiyor.
- Kumar masasında bir gecede altın adını bakır edip kırk yıllık emeğini harcadı.
- Böyle işlere bulaşırsan altın adını bakır edersin, sonra da toparlayamazsın.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kişinin kendisi yapar. Fail ile mağdur bu sözde aynı kişidir; ağırlığı da oradan gelir. Kalıp geçişli kurulur ve nesnesi kendi adıdır: kişi kendi elindekini bozmuştur. Suçlanacak başka kimse yoktur.
Altın parlak ve değerli bir madendir; bakır ondan çok daha ucuzdur ve zamanla kararır. Kalıp, parlak bir ünün kişinin kendi işleriyle bu ucuz madene dönüşmesini anlatır. Ünün ne ölçüde karardığını ise kalıp söylemez; bunu cümlenin gerisi gösterir.
Söylenmez. İftira dışarıdan gelir; bu kalıp ise kişinin kendi davranışlarıyla ününü karartmasını bildirir. Haksız yere lekelenen kimse için başka sözler kullanılır, ölçü failin kim olduğudur.