Anlamı
söylenen bir söze pek inanılmadığını ve şaşıldığını anlatan bir söz.
Detaylı Açıklama
Bu söz, karşı tarafın söylediği şeyi abartılı, inanılması güç, ölçüsüz ya da gereğinden fazla bulduğumuzu ifade etmek için kullanılır. İçinde inanmama ile şaşırma bir aradadır. Genellikle biri anlattığı olayı büyüttüğünde, başarısını olduğundan fazla gösterdiğinde ya da pek gerçekçi gelmeyen bir iddiada bulunduğunda söylenir. Konuşmaya canlılık katan gündelik bir çıkıştır. Bazen dostça takılma biçiminde, bazen de karşıdakinin sözünü hafife alma biçiminde duyulur. Bu nedenle ses tonu anlamı belirler. Samimi ortamda espri havası yaratabilir; gergin ortamda ise küçümseme gibi algılanabilir. Sözün etkisi, söyleneni doğrudan yalanlamadan ona inanılmadığını belli etmesinden gelir. Karşı taraf, anlattığının olduğu gibi kabul edilmediğini bu kısa çıkıştan anlar. Bu yüzden uzun bir itiraza gerek kalmadan, tek bir kalıpla hem şaşkınlık hem de kuşku aktarılmış olur. Kısa ama etkili bir tepki oluşturur.
Örnek Cümleler
- Tek balıkla bütün kasabayı doyurduğunu anlatınca arkadaşları, amma da yaptın ha, diye güldü.
- İki saatte bütün işi bitirdiğini söyleyen oğluna, amma da yaptın ha, dedi.
- Balkondan denizi gördüğünü iddia edince komşusu, amma da yaptın ha, deyip başını salladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlatılana inanılmadığı ve şaşıldığı anlarda çıkar. Söz anlatının hemen ardından gelen kısa bir karşılıktır; uzun bir itirazın yerini tutar ve anlatanı sözünü açıklamaya ya da kanıtlamaya zorlayabilir.
Ton, söyleyene ve ortama göre değişir; bu yüzden ses tonu belirleyicidir. Aynı cümle güldürebilir de, kırabilir de. Kalıbın kendisi bir yargı taşımaz, yalnız itirazı bildirir; gerisini araya konan tavır belirler.
Doğrudan yalanlamaz; söyleneni açıkça reddetmek yerine ona inanılmadığını ve şaşırıldığını sezdirir. Etkisi de buradan gelir, çünkü karşı taraf sözünün ölçüsüz bulunduğunu itirazsız anlar. Bu yüzden kısa bir cümle bile yeterli olur.