Anlamı
aynı anne ve babadan olan.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, iki ya da daha fazla kişinin aynı anne ve babadan olduğunu, yani öz kardeş sayıldığını anlatmak için kullanılır. Gündelik dilde akrabalık ilişkilerini açık ve kısa biçimde belirtmenin doğal yollarından biridir. Öz kardeşliği belirtmesi bakımından kan bağının her iki taraftan da tam olduğunu gösterir. İnsanlar kardeşler arasındaki farkı anlatırken 'ana baba bir' diyerek üvey ya da tek taraftan akrabalıklardan ayrım yaparlar. Bu ifade, soyun iki yönden de aynı olduğunu açıkça belirtir. Günlük konuşmada kardeşliğin derecesi sorulduğunda kısa bir karşılık olarak kullanılır; nüfus kaydı, miras ya da bir aileyi tanıtma gibi durumlarda da geçer. Böylece kişilerin aynı anne ve babadan geldiği tek bir kalıpla anlatılmış olur. Kalıbın sağladığı bu netlik, akrabalık anlatımında ona yaygın bir yer kazandırmıştır.
Örnek Cümleler
- Biri sarışın, öteki kara kuru; ama ana baba bir kardeşler, kimse inanmıyor.
- Aralarında büyük yaş farkı olsa da ana baba bir kardeştirler, ikisi de aynı evde büyümüş.
- Babasının ikinci evliliğinden olan kardeşiyle değil, ana baba bir ablasıyla yaşamayı seçti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Öz kardeşliği bildirir. Kalıp, iki tarafı da tek tek belirtir; eksiksiz bir soy bağı anlatılmış olur. Bir sözcük düşse anlam değişir, çünkü sayım tamamlanmamış sayılır. Kesinlik bu bütünlükten gelir.
Yalnız anne ortaksa ana bir, yalnız baba ortaksa baba bir denir; ikisi birden söylendiğinde ise öz kardeşlik bildirilmiş olur. Dil böylece üç ayrı durumu üç ayrı kalıpla karşılar.
Bağın üvey mi öz mü olduğu sorulduğunda işe yarar; tek kalıpla soy bilgisini net biçimde verir. Resmî bir belge yerine geçmez, ama günlük konuşmada aynı işi görür ve kimse ayrıca sormaz.