Anlamı
andına uymamak, andına aykırı davranmak.
Detaylı Açıklama
Andını bozmak deyimi, andına uymamak, andına aykırı davranmak anlamında kullanılır. And sözcüğü yemin demektir: and içmek bir şeyi yapmaya ya da yapmamaya yeminle söz vermek, andını bozmak ise bu sözü çiğnemektir. Bu bağ sıradan bir sözden daha ağırdır; andını bozan kişiye bir daha kolay kolay inanılmaz. Deyim yemin edilen, ahit verilen durumlarda kullanılır; asker andı, dostluk andı ve meslek andı bunlara örnektir. Deyimde açık bir kınama vardır: andını bozan kişi yalnız bir işi yapmamış olmaz, kendi sözünü de değersizleştirmiş olur. Deyim birinin andından döndüğünü anlatırken kullanıldığı gibi, kişi kendi andını bozduğunu pişmanlıkla da söyleyebilir. Yüze karşı söylendiğinde ise doğrudan bir hesap sorma anlamı taşır.
Örnek Cümleler
- Birlikte hareket edeceklerine ant içmişlerdi, ama adam ilk fırsatta andını bozdu.
- Mahkemede yalan söyleyerek hem andını bozdu hem de arkadaşını yaktı.
- Bir daha kumar oynamayacağına yemin etmişti, ama ilk bayram gecesi masaya oturup andını bozdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Andına uymamayı, andına aykırı davranmayı bildirir. Deyimin kullanılabilmesi için önce bir andın içilmiş olması gerekir; bozulan şey bu andır. Kişi kendi andını bozabileceği gibi, başkası için de bu kalıp kullanılır.
And, ciddiyeti yüksek bir bağdır; yeminle, ahitle ya da bir ilke bildirisiyle kurulur. Bu yüzden andın bozulması güven ilişkisini de zedeler ve karşı tarafta daha derin bir kırgınlık bırakır.
Bir anlaşmada, tanıklıkta ya da bir alışkanlığı bırakmaya dair verilmiş sözde geçer: ortak hareket etmeye yemin edip ilk fırsatta ayrılan, mahkemede yalan söyleyen ya da kumarı bırakmaya yemin edip yeniden masaya oturan kişi andını bozmuştur.