Anlamı
kişi para kazanmak için namusuna dokunmadıktan sonra şu veya bu işi yapmaktan utanmamalıdır.
Detaylı Açıklama
Ar dünyası değil, kâr dünyası atasözü, kişinin namusuna dokunmadıktan sonra para kazanmak için şu veya bu işi yapmaktan utanmaması gerektiğini anlatır. Sözde iki sözcük karşı karşıya konur: ar utanma duygusunu, kâr ise kazancı ve geçimi karşılar. Atasözü yersiz utanmayı geçimin önünde bir engel saymaz; ölçü namus sınırıdır, o aşılmadıkça yapılan iş ayıplanmaz. Küçük görülen işlere başlayanlara, mesleğini değiştirenlere ve el kapısında çalışmaya utananlara söylenir. İçinde gerçekçi bir kabul vardır: geçim için yapılan dürüst iş gururdan önce gelir. Söz aynı zamanda emeği küçümseyenlere karşı bir cevaptır ve çalışanı savunur. Kâr sözcüğü şapkalı yazılır, çünkü kazanç anlamındaki kâr ile kar yağışı birbirinden böyle ayrılır. Atasözü hem öğüt hem de savunma cümlesi olarak kullanılabilir.
Örnek Cümleler
- Helalinden kazanıyorsan sen kimsenin önünde eğilme; ar dünyası değil, kâr dünyası.
- Mühendisken pazarda tezgâh açtı, kimsenin sözüne kulak asmadan işine baktı; ar dünyası değil, kâr dünyası.
- Küçük işten utanma, evine ekmek götürüyorsun; ar dünyası değil, kâr dünyası.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Namus sınırı aşılmadıkça para kazanmak için yapılan işi. Söz olumsuzlukla kurulur: önce reddedilen anılır, sonra kabul edilen. Değil edatı iki dünyayı karşı karşıya koyar ve seçimi cümlenin içinde yapar.
Biri utanma duygusunu, öteki kazancı ve geçimi karşılar. İki sözcük hem sesçe birbirine yakındır hem de anlamca karşıttır; söz bu yakınlığı kullanarak seçimi tek bir cümlede ortaya koyar.
Hem başkasına hem de kişinin kendisine söylenir. Küçük bir işe başlamaktan utanan birine öğüt olarak verilir; iş değiştiren kişi de kendi kararını savunurken bu sözü kullanabilir ve çevresinin yargısına böyle cevap verir.