Anlamı
güçsüz kişi, kimseye yardım edecek durumda değildir.
Detaylı Açıklama
Arık ata kuyruğu da yüktür atasözü, güçsüz kişinin kimseye yardım edecek durumda olmadığını anlatır. Arık, zayıf ve cılız demektir; böyle bir atın kendi kuyruğu bile ona ağır gelir. Söz bu görüntüyle güçsüz kimseden destek beklenemeyeceğini bildirir. Zaten borç içinde olandan yardım istemek, hasta bir kimseye iş yüklemek ya da darda olandan katkı beklemek bu sözle karşılanır. Atasözü aynı zamanda bir uyarıdır: güçsüzü zorlama, elinden geleni zaten yapamaz. İçinde acıma vardır, küçümseme değil; anlatılan kişi kusurlu değil güçsüzdür. Borç, yardımlaşma ve iş bölümü konuşulurken duyulur. Arık öküze bıçak olmaz atasözü de güçsüzün zorlanmamasını öğütler. Söz gücün sınırını gösterir; beklentiyi kişinin niyetine değil, elindeki imkâna bağlar.
Örnek Cümleler
- Borç içindeki adama bir de düğün masrafı çıkardılar; arık ata kuyruğu da yüktür.
- Hasta yatan kadından ev işi bekliyorlar; arık ata kuyruğu da yüktür, biraz insaf.
- Zaten zor geçiniyor, bir de ondan katkı istediler; arık ata kuyruğu da yüktür.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Gücü olmayanın başkasına el uzatamayacağını. Söz yönelme ekiyle kurulur: arık ata denir. Ek yükün kime bindiğini gösterir; kuyruk da onun kendi parçasıdır. Dışarıdan bir yük bile gerekmemiştir, ölçü bu kadar düşüktür; güçsüzlük böylece somutlanır.
Hayır, küçümsemez. Hedef zayıf olan değil, ondan bir şey bekleyendir; söz beklentiyi yersiz bulur ve insaflı davranmaya çağırır. Söyleyen kişi böylece güçsüzün yanında durmuş, yükü tersine çevirmiş olur.
Birinden gücünün üstünde bir şey istendiğinde. Söz bir itiraz yerine geçer ve beklentinin yersiz olduğunu gösterir. Da bağlacı da abartıyı kurar: kendi kuyruğu bile ağır gelmektedir. Bağlaç ölçüyü taşır.