Anlamı
değersiz kişiden yararlı iş, verimsiz tarladan bol ürün beklenmez.
Detaylı Açıklama
Arık etten yağlı tirit olmaz atasözü, değersiz kişiden yararlı iş, verimsiz tarladan bol ürün beklenmeyeceğini anlatır. Arık et, yağsız ve cılız ettir; tirit ise et suyuna doğranmış ekmekle yapılan bir yemektir. Yağsız etten yapılan tiridin tadı olmaz; söz bu mutfak bilgisini genel bir hükme çevirir. Elde ne varsa sonuç ona göre olur: malzeme zayıfsa ürün de zayıf olur. Atasözü iş kurulurken, çalışan seçilirken ve beklentiler konuşulurken söylenir. İçinde uyarı vardır: olmayacak yerden sonuç bekleme, hayal kurma. Bazı kullanımlarında sert bir yargı taşır, çünkü kişiyi doğrudan yetersiz sayar. Söz bu yüzden beklentinin sınırını elde olanın niteliğine bağlar; iyi sonuç için iyi malzeme gerekir. Söz beklentiyi baştan ölçmeye çağırır.
Örnek Cümleler
- Üç kişiyle iki aylık işi bir haftada bitirmeyi umdular; arık etten yağlı tirit olmaz.
- Çorak tarladan bereket ummuş; arık etten yağlı tirit olmaz, emeği de boşa gitti.
- İşi bilmeyene ihale verirsen sonuç ortada; arık etten yağlı tirit olmaz zaten.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Sonucun kaynağa bağlı olduğunu. Söz olumsuz kurulur: olmaz denir. Hüküm bir yokluk üzerinden verilir; ne olacağı değil, ne olmayacağı söylenmiş olur. Söz böylece beklentiyi daha işin başında sınırlar.
Herkesin bildiği bir şey olduğu için. Tirit sofrada bilinen bir yemektir; yağ yoksa tadı da çıkmaz, bunu bilmek için okumak gerekmez. Soyut bir kural böylece sofradan gösterilmiş olur.
Hedefine göre. Kişi için kurulduğunda serttir; tarla ya da mal için kurulduğunda kimseyi incitmez. Sertliği sözcüklerinden değil, kime yöneltildiğinden gelir. Aynı cümle iki ayrı ağırlık taşır; ölçü hedeftedir.