Anlamı
bir kimseyi başkalarına karşı korumak, kayırmak: Annesi arka çıktı da çocuğu dayaktan kurtardı.
Detaylı Açıklama
Arka çıkmak deyimi, bir kimseyi başkalarına karşı korumak, kayırmak anlamında kullanılır. Kalıpta üç taraf vardır: korunan kişi, ona yüklenenler ve araya girip onu savunan kimse. Arka çıkan kişi korunanın yanında durur ve ona yüklenenlerin karşısına geçer. Sahip çıkmak ve kayırmak da yakın anlamlı sözlerdir. Anne babanın çocuğunu koruması, amirin çalışanını savunması ya da bir kavgada araya girip birinin tarafını tutmak bu sözle anlatılır. Kalıp bağlama göre iki türlü okunur: yerinde bir savunma da olabilir, haksız bir kayırma da. Söyleyenin tonu hangisi olduğunu belli eder. Korumanın sonuç verip vermediği kalıpta söylenmez; söz kimin yanında durulduğunu bildirir. Kalıpta arka sözcüğü dayanak olmayı anlatır.
Örnek Cümleler
- Annesi arka çıkmasa çocuk o gün babasından dayağı yiyecekti, herkes bunu gördü.
- Müdür kendi adamına arka çıkınca dosya kapandı, kimsenin sesi çıkmadı o toplantıda.
- Kavgada haksız olduğunu bile bile yeğenine arka çıktı, mahalle günlerce konuştu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Üç. Kalıp yönelme eki ister: birine arka çıkılır. Korunan kişi tümleç, savunan ise öznedir. Karşı taraf cümlede anılmasa bile varlığı baştan kabul edilmiştir; çatışmasız kurulmaz, üç taraf da yapının içindedir.
Anlatır. Ayrımı korunan kişinin haklı olup olmadığı belirler; söz bunu kendisi söylemez. Aynı cümle bir yerde takdir, başka yerde suçlama olarak duyulur. Ton da payını alır; hüküm dışarıdan gelir.
Arka olmak destek olmayı anlatır; karşıda bir rakip bulunması gerekmez. Arka çıkmak ise birini başkalarına karşı korumaktır; ortada bir çatışma, bir suçlama ya da bir tehdit vardır. Fiil farkı bu yüzden sahne farkına da yol açar.