Anlamı
her şeye kusur bulmak, hiçbir şeyi beğenmemek.
Detaylı Açıklama
Armudun sapı var, üzümün çöpü var demek, her şeye kusur bulmak, hiçbir şeyi beğenmemektir. Kalıp bir davranışı örnekleyerek adlandırır: kusur bulan kimse armudun sapını, üzümün çöpünü öne sürer, yani meyvenin doğal parçasını bile eksiklik sayar. Bunlar kusur sayılacak şeyler olmadığı için, itirazın gerçek bir sebebi bulunmadığı anlaşılır. Söz üzüm yerine kiraz anılarak 'kirazın çöpü var' biçiminde de kurulur. Beğenmeyen kimse ne getirilirse getirilsin bir bahane bulur; kalıbın eleştirdiği de bu tutumdur. Söz beğenmemenin kendisini değil, her şeyde kusur arayan alışkanlığı adlandırır. Öznesi kusur bulan kişidir; önüne konan şeyin gerçekten kusurlu olması gerekmez. Kalıptaki demek fiili, bu itirazların kişinin kendi ağzından çıktığını gösterir.
Örnek Cümleler
- Ne alsan beğenmez, armudun sapı var üzümün çöpü var der durur.
- Gelin adaylarının hepsine bir laf buldu, armudun sapı var üzümün çöpü var demeye getirdi.
- Teklifin her maddesine itiraz etti, armudun sapı var üzümün çöpü var dedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkisi de meyvenin doğal ve önemsiz bir ayrıntısıdır. Kalıp bu iki örneği aynı yapıyla sıralar: sapı var, çöpü var. Tekrar itirazın bahane olduğunu gösterir; gerçek bir eksik anılmamıştır.
Değildir. Seçici kimse aradığı niteliği bilir ve ona uyanı kabul eder. Bu kalıpta anlatılan kişi ise ne getirilirse getirilsin bir kusur bulur, kabul etmeme durumu sürekli hâle gelmiştir. Ayrım, kabul edilebilir bir şeyin bulunup bulunmamasındadır.
Kullanılır; üzüm yerine kiraz anıldığında anlam değişmez. İki söyleyiş de aynı davranışı, her şeye kusur bulmayı adlandırır. Meyvenin hangisi olduğu önemli değildir, önemli olan öne sürülen ayrıntının önemsizliğidir.