Anlamı
yararlanılan nesneleri eksiklikleriyle birlikte kabullenmek gerekir.
Detaylı Açıklama
Arpa samanıyla, kömür dumanıyla atasözü, yararlanılan nesnelerin eksiklikleriyle birlikte kabullenilmesi gerektiğini anlatır. Sözde iki örnek verilir: arpa samanından ayrı düşünülmez, kömür de dumansız yanmaz. Yararlanılan her şeyin yanında istenmeyen bir yan bulunur ve bu yan ondan ayrılmaz. Atasözü bu yüzden nimetin yanındaki külfeti göze almayı öğütler. Bir işten kazanç bekleyen onun zahmetini de kabul edecek, bir kimseyle yaşayan onun huyunu da çekecektir. Söz kusuru hoş göstermez; kusurun o şeyden ayrılamayacağını bildirir. İkisini birbirinden ayırmaya çalışmak yerine bütünüyle kabul etmek önerilir. Vazgeçmek de bir seçenektir, ama sözün gösterdiği yol yararla külfeti birlikte almaktır. Atasözü iki örneği yan yana koyarak bu birlikteliğin tek bir durumda değil, hayatın genelinde geçerli olduğunu duyurur.
Örnek Cümleler
- Bu işten kazanacaksan gece mesaisine de katlanacaksın; arpa samanıyla, kömür dumanıyla.
- Bahçeli evi çok sevdi ama otunu biçmeyi hesaba katmamıştı; arpa samanıyla, kömür dumanıyla.
- Damadın huyunu beğenmiyor ama kızı mutlu; arpa samanıyla, kömür dumanıyla.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Yararlanılan şeyin eksik ya da zahmetli yanını kabul etmeyi ister. Arpa samanıyla birlikte gelir, kömür yanarken duman çıkarır. Söz bu iki örnekle, faydanın yanındaki külfetin ondan ayrılamayacağını bildirir.
Tam olarak öyle değildir. Atasözü kusuru güzel göstermez; onun o şeyden ayrılamayacağını söyler. Yararlanmayı sürdürmek isteyen kimse bu yönü de hesaba katar. İkisini birbirinden ayırmak ise seçenek olarak sunulmaz.
Bir kazancın yanında zahmet bulunan her durum için. Söz eksiltilidir; yüklem söylenmez ve dinleyen hükmü kendisi tamamlar. İle eki iki örnekte de birlikteliği bildirir; bağ onunla kurulur, ek hükmün yerini tutar.