Anlamı
bir iş borçla sağlıklı bir biçimde yürütülemez.
Detaylı Açıklama
Arpacıya borç eden ahırını tez satar atasözü, bir işin borçla sağlıklı biçimde yürütülemeyeceğini anlatır. Sözdeki sahne bellidir: atının yemini arpacıdan borçla alan kimse, bir süre sonra ahırını satmak zorunda kalır. Yem günlük bir giderdir; onun bile borçla karşılanması, işin kendi kendini döndüremediğini gösterir. Böyle bir düzende borç büyür ve sonunda işin dayandığı asıl varlık elden çıkar. Atasözü bu yüzden günlük gideri borçla karşılamaya karşı uyarır. Atasözü borcun türünü ayırmaz; söylediği şey, borca dayanan bir işin sağlıklı yürümeyeceğidir. Ahırın satılması da bu gidişin vardığı yeri anlatır; kayıp küçük bir kayıp olmaz. Sözdeki arpacı, atın yemini satan esnaftır; borcun kime yapıldığı da böylece belirtilmiş olur.
Örnek Cümleler
- Her ay mazotu veresiye alıyor; arpacıya borç eden ahırını tez satar.
- Dükkânın kirasını krediyle ödemeye başladı, arpacıya borç eden ahırını tez satar.
- Yemi veresiye aldı, borç büyüdü, sonunda tarlayı elden çıkardı; arpacıya borç eden ahırını tez satar.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Atın yemini, yani işin dönmesi için gereken en temel gideri. Söz sıfat-fiille kurulur: borç eden denir. Özne adla değil davranışla gösterilir; kim borçlanırsa hüküm ona işler, kural herkesi kapsar.
Borcun vardığı sonu. Tez zarfı sürenin kısalığını bildirir; yıkım uzakta değildir. Zarf uyarıyı sertleştirir, sonuç hemen gelir. Satılan şeyin ahır olması da kaybın ölçüsünü verir; küçük bir şey elden çıkmaz.
İşin kendi kaynağıyla yürütülmesini. Söz geniş zamanla kurulur: satar denir. Kip sonucu bir olasılık değil, beklenen bir gidiş gibi bildirir; uyarının kesinliği buradan gelir. Borcun türü ise ayrılmaz.