Anlamı
bir işten yararlanmak isteyen gerekli araçları hazırlamalıdır.
Detaylı Açıklama
Aşure yemeye giden kaşığını cebinde taşır atasözü, bir işten yararlanmak isteyen kimsenin gerekli araçları kendisinin hazırlaması gerektiğini anlatır. Sözdeki sahne bellidir: aşure dağıtılan yere giden kimse kaşığını yanında götürür, orada bulacağını ummaz. Aşure, tahıl ve kuru meyveyle pişirilip topluca dağıtılan bir tatlıdır; kalabalık bir sahne çağrıştırır. Kaşığın cepte taşınması hazırlığın önceden yapıldığını gösterir. Atasözü bu görüntüyü her işe uygular; fırsattan yararlanmak isteyen, o fırsatın gerektirdiği aracı önceden düşünür. Hazırlığın kimden beklendiği açıktır: işten yararlanacak olan kimseden. Gereken araç işe göre değişir; kimi zaman bir belge, kimi zaman bir alet, kimi zaman bir bilgidir. Söz bir öğüt olarak kurulmuştur ve hazırlığı başkasına yüklemeyi doğru bulmaz. Kendi azığını alıp yola çıkan yolcu da bu öğüdü tutmuş olur.
Örnek Cümleler
- Sınava kalemsiz geldi, iki saat yan sıradan kalem diledi; aşure yemeye giden kaşığını cebinde taşır.
- Şantiyeye kendi takımıyla geldi; aşure yemeye giden kaşığını cebinde taşır.
- Aşure yemeye giden kaşığını cebinde taşır; başvuru için evrakını önceden hazırla.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İşten yararlanmak için gereken aracı. Söz sıfat-fiille kurulur: yemeye giden denir. Özne adla değil davranışla gösterilir; kim gidiyorsa hazırlık ona düşer. Aracın ne olduğu işe göre değişir.
İşten yararlanacak olan kimseden beklenir. Atasözü hazırlığı başkasına yüklemez; aracı düşünmek, isteyenin kendi payına düşen iştir. Kimin hazırlanacağı bu yüzden sözde açıkça bellidir; atasözü bu noktayı belirsiz bırakmaz.
Bildirilmez. Söz geniş zamanla kurulur: taşır denir. Kip bir kural bildirir, bir uyarı değil; olacakları haber vermez. Hazırlığın yeterli olup olmadığı da ölçülmez; atasözü yalnız hazırlık yapmayı öğütler.