Anlamı
kişi, kullanacağı şeyin ayrıntılarına dikkat etmelidir.
Detaylı Açıklama
Ata binen nalını, mıhını arar atasözü, kişinin kullanacağı şeyin ayrıntılarına dikkat etmesi gerektiğini anlatır. Sözdeki sahne binicilikten alınmıştır: ata binecek kimse yalnız atın kendisine değil, nalına ve nalı tutan mıha da bakar. Nal ve mıh küçük parçalardır ama yolda asıl sorun onlardan çıkar; bir mıh düşerse nal gider, nal giderse at topallar. Atasözü bu yüzden ayrıntıyı büyük parçadan ayırmaz. Kullanılacak şeyin sağlam görünmesi tek başına yetmez; küçük parçaları da gözden geçirilir. Söz her araç ve her iş için kurulabilir. Öğüdün kime yöneldiği açıktır: o şeyi kullanacak olan kimseye. Bugün aynı ölçü bir araç almadan önce, bir eve girmeden önce ya da bir sözleşmeyi imzalamadan önce kurulur. Hangi ayrıntılara bakılacağı ise işin kendisine göre değişir.
Örnek Cümleler
- Yola çıkmadan lastikleri tek tek gözden geçirdi; ata binen nalını, mıhını arar.
- Ata binen nalını, mıhını arar; evi tutmadan önce tesisatı mutlaka kontrol et.
- Makineyi alırken küçük parçalarını da sordu; ata binen nalını, mıhını arar.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Aramak, bakmaktan daha etkin bir iştir; göze çarpanı değil, saklı kalanı bulmayı anlatır. Nal ile mıh kolay görünmez, eğilip bakmayı ister. Fiil bu yüzden dikkatin kendiliğinden değil, isteyerek gösterildiğini bildirir.
Parçaların ata ait olduğunu gösterir. Nalını, mıhını denir; ekler onları binicinin kendi eşyası olmaktan çıkarır. Bakılan şey bu yüzden kişinin hazırlığı değil, kullanacağı şeyin durumudur. İki nesne de belirtme eki alarak aramanın konusu olur.
Söylenmez. Atasözü yalnız dikkat etmeyi öğütler; ihmal edenin ne yaşayacağını bildirmez. Söz ne yapılacağını söyler, yapılmazsa ne olacağını değil. Nal ile mıh da örnek olarak anılır; hangi ayrıntının önemli olduğu işe göre değişir. Sonucu cümlenin gerisi anlatır.