Anlamı
kişinin satın aldığı attan ve evlendiği kadından memnun kalıp kalmayacağı önceden kestirilemez, her ikisi de talihine kalmıştır.
Detaylı Açıklama
At ile avrat yiğidin bahtına atasözü, kişinin satın aldığı attan ve evlendiği kadından memnun kalıp kalmayacağının önceden kestirilemeyeceğini, her ikisinin de talihine kalmış olduğunu anlatır. Söz iki şeyi yan yana koyar: alınan at ve kurulan evlilik. İkisinde de seçim önceden yapılır, sonuç ise sonradan görülür. Atasözü bu yüzden ölçüyü bilgiye değil talihe bağlar. Pazarda ata bakılır, dişine, ayağına, duruşuna; huyu ise ancak binildiğinde çıkar. Söz seçim yapmamayı öğütlemez, seçimin sonucunun güvence altına alınamayacağını bildirir. Kadın için kurulan yanı bugün incitici bulunabilir. Yiğit sözcüğü seçimi yapan erkeği, avrat ise onun eşini karşılar. Kızın bahtını kocada arayan atasözü de evliliği talihe bağlar, ama bakışı kadının yanından kurar.
Örnek Cümleler
- Görücü usulüyle evlendiler, huyunu ancak yıllar sonra tanıdı; at ile avrat yiğidin bahtına.
- Atı pazarda beğenip aldı ama huyunu sonra öğrendi; at ile avrat yiğidin bahtına.
- Ne kadar araştırsa da huyunu ancak birlikte yaşayınca öğrendi; at ile avrat yiğidin bahtına.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bir attan ve bir evlilikten memnun kalınıp kalınmayacağını yan yana koyar. Söz ikisini de aynı cümlede sayar. Ortak yanları, kararın önce verilmesi ama sonucun ancak sonradan görülmesidir. Atasözü bu yüzden ikisini de bahta bağlar.
Atasözü araştırmayı yasaklamaz. Söylediği şey, ne kadar bakılırsa bakılsın sonucun önceden kestirilemeyeceğidir. Atın huyu da eşin hâli de birlikte yaşanmadan anlaşılmaz. Seçimin nasıl yapılacağına dair bir yol ise gösterilmez.
Eksiltili bitirilmiştir; bahtına sözcüğünden sonra bir fiil gelmez. Yönelme eki sonucun nereye bırakıldığını gösterir, gerisini okuyan kendisi tamamlar. Söz bu kısalıkla kesin bir hava kazanır; tam bir cümleyle kurulsaydı o etki kaybolurdu.