Anlamı
canlıların güçleri, gelişmelerine yarayan şeylerle artar.
Detaylı Açıklama
Ata arpa, yiğide pilav atasözü, canlıların güçlerinin gelişmelerine yarayan şeylerle arttığını anlatır. Söz iki eşleştirme yapar: ata arpa, yiğide pilav. Her canlıya kendi gelişmesine yarayan şey verilir; verilen doğru olduğunda güç artar. Arpa at için, pilav insan için seçilmiştir; ikisi de o canlının bilinen gıdasıdır. Arpa yiyen at yol alır, pilav yiyen yiğit iş görür. Atasözü bu yüzden beslenmeyi ve desteği güçle doğrudan bağlar. Söz yalnız yiyecek için de okunmaz; gelişmeye yarayan her şey aynı yere konabilir: eğitim, araç, bakım, destek. Kısa ve eşleşmeli kuruluşuyla akılda kalır. Arpa ile pilav ikisi de tahıldır; biri hayvanın, öteki insanın sofrasına konur. Uzun bir yolculuğa çıkmadan önce atının arpasını artıran binici de bu öğüde uymuş olur.
Örnek Cümleler
- Çalışana gereken desteği verirsen verim artar; ata arpa, yiğide pilav.
- Sporcunun beslenmesini düzeltince dereceleri de birkaç ayda düzeldi; ata arpa, yiğide pilav.
- Ata arpa, yiğide pilav; fidanı doğru gübreyle beslersen boy atar zaten.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Ata arpayı, yiğide pilavı. İki yarı da yönelme ekiyle kurulur ve yüklem hiç söylenmez. Eksiltili yapı eşleşmeyi kısaltır; verilen ile alan yan yana konmuş olur. Aynı ek iki kez geçtiği için eşleşme sesçe de duyulur.
Alan tarafı öne alınır. Her yarıda önce kime verileceği, sonra ne verileceği söylenir. Bu sıra ölçünün alıcıya göre kurulduğunu gösterir; verilecek şey ona bakılarak seçilir. Sıra ters çevrilseydi vurgu yiyeceğin kendisine kayardı.
Atasözü bunu söylemez. Yalnız doğru şeyin gücü artırdığını bildirir; söz olumlu yandan kurulmuştur. Verilenin yanlış ya da eksik olması durumu sözün dışında kalır. Öğüt, her canlıya kendine yarayanı vermektir.