Anlamı
çalışanınızı iyi beslerseniz onun gücü artar ve daha verimli işler yapar.
Detaylı Açıklama
Ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeli atasözü, çalışanın iyi beslenmesi durumunda gücünün artacağını ve daha verimli işler yapacağını anlatır. Söz iki buyruğu yan yana koyar: bakarken dost gibi, binerken düşman gibi olmak. Dost gibi bakmak, hayvanın yemini ve bakımını esirgememektir. Düşman gibi binmek ise ondan tam verim almak, gücünü sonuna kadar kullanmaktır. Buradaki düşman benzetmesi hırpalamayı değil, çekinmeden çalıştırmayı anlatır. Anlamın ağırlığı birinci buyruktadır: iyi bakılan güçlenir ve daha çok iş görür. Atasözü bakımı bir maliyet değil, verimin şartı sayar. Söz at üzerinden kurulmuş olsa da doğrudan çalışan için de okunur. İki buyruk da -malı ekiyle kurulmuştur; söz doğrudan öğüt kipindedir. Hayvanını iyi besleyip tarlada ondan tam gün iş bekleyen çiftçi iki buyruğu birlikte tutar.
Örnek Cümleler
- İşçisinin hakkını verirsen taşın altına elini koyar; ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeli.
- Ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeli; besleyeceksin ki ortaya iş çıksın.
- Karnı doyan ekipten beklediği verimi aldı; ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeli.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Aynı görevdedir. İkisi de gibi edatının önünde durur ve kendi eylemini niteler. Karşıt anlamlı olmaları yapıyı bozmaz, tersine kurulan ölçüyü keskinleştirir. Aynı kimseden iki ayrı tutum istendiği böyle bildirilmiş olur.
Hırpalamayı değil, çekinmeden çalıştırmayı. Gibi edatı burada bir benzetme kurar ama davranışın kendisini değil, ölçüsünü aktarır. Hangi sınırda duracağı ise belirtilmez; söz bu ölçüyü işi yaptıran kimseye bırakmış olur.
İyi beslemenin sonucunu öne çıkarır: güç artar, verim yükselir. Anlatılan şey doğrudan çalışanla ilgilidir; at yalnız benzetmedir. Ne kadar besleneceği ise sayıyla verilmez. Eksik bakılan bir çalışanın durumu da anılmaz.