Anlamı
ata bindiğin zaman hayvanı hırpalama, attan indiğin zaman da onun yemini, suyunu, tımarını unutma.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, insanın hem iş yaparken hem de iş bittikten sonra sorumluluğunu unutmaması gerektiğini anlatır. Ata binerken Allah’ı unutmamak, gücü kullanırken ölçülü olmayı, canlıya eziyet etmemeyi ve işin içinde vicdan taşımayı öğütler. Attan indikten sonra atı unutmamak işe iş bittikten sonra da emeği veren aracı, canlıyı ya da destek olan unsuru ihmal etmemeyi anlatır. Yanı atasözü hem kullanım sırasında merhameti hem kullanım sonrasında vefayı bir arada ister. Halk bilgeliği burada çok ince bir ahlak dersi verir: Fayda gördüğün şeyi sömürme, işin bitince de yüz çevirme. Bu söz yalnız at için değil, insan ilişkileri, emek, araçlar ve nimetler için de genişletilebilir. Bir şeyden yararlanırken hoyrat davranmak da, iş bittikten sonra onu unutmak da doğru değildir. Şükran ve sorumluluk süreklilik ister. Atasözü de tam bu yüzden hem merhamet hem vefa hem de bilinçli kullanım öğretisi taşır. Güç anında Allah’ı, rahat anında emeği unutan insan eksik kalır.
Örnek Cümleler
- Dedem hep ata binersen Allah’ı, attan inersen atı unutma diye öğüt verirdi.
- Makineyi kullanırken hoyrat davranma; ata binersen Allah’ı, attan inersen atı unutma.
- İşin bitince emek vereni görmezden gelme, çünkü ata binersen Allah’ı, attan inersen atı unutma.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kullanım sırasında vicdan ve merhameti, iş bittikten sonra işe vefa ve sorumluluk duygusunu birleştirir. Halk bilgeliği burada çok ince bir ahlak dersi verir: Fayda gördüğün şeyi sömürme, işin bitince de yüz çevirme.
Çıkış noktası at bakımıdır; fakat daha geniş anlamda emek, araç, destek ve nimet karşısında duyarlı olmayı anlatır.
İş yaparken kaynakları hoyratça kullanmamak ve iş bittikten sonra da katkı sunan kişileri ya da araçları unutmamak şeklinde yorumlanabilir.