Anlamı
bir işi ters yapmak.
Detaylı Açıklama
Ata et, ite ot vermek, bir işi ters yapmaktır. Kalıptaki sahne açıktır: at ot yiyen, it ise et yiyen bir hayvandır. Yem yer değiştirince ikisi de aç kalır; önlerindeki dolu olmasına rağmen ikisi de doyamaz. Kalıp bu görüntüyle işin baştan yanlış kurulduğunu anlatır. Yapılan iş eksik değil, terstir; verilen şey doğru olsa bile yanlış yere gitmiştir. Öznesi işi yapan kimsedir; görevleri dağıtan, parayı ayıran, kişileri yerleştiren odur. Kalıp iki eşleştirmeyi birlikte anar; yalnız birinin söylenmesi anlamı vermez. Yanlışın iki yönlü olması kalıbın sertliğini artırır: hem at aç kalır hem it. Kalıbın uzun kuruluşu iki yanlışı birden gösterir. Söz 'ite ot, ata et vermek' sırasıyla da söylenir; sıranın değişmesi anlamı etkilemez.
Örnek Cümleler
- Çocuğa kalın bir roman, dedesine resimli masal kitabı hediye ettiler; ata et, ite ot verdiler resmen.
- Tamir parasını süslemeye, süsleme parasını tamire ayırdılar; ata et, ite ot vermiş oldular.
- Deneyimliyi arşive, acemiyi sahaya koydular; ata et, ite ot vermek tam da bu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dördü de iki harflidir ve yalnız ünlüleriyle ayrılır: at, et, it, ot. Bu yakınlık sözü tekerleme gibi akıtır ve akılda tutar. Sesçe bu kadar yakın sözcüklerin anlamca çaprazlanması kalıbı çarpıcı kılar; ses ile anlam ters yönde çalışır.
Eksik değil, terstir. Kalıp yapılmamış bir işi değil, yanlış yapılmış bir işi adlandırır. İş yapılmış, emek harcanmıştır; kusur, her şeyin birbirinin yerine konmasındadır. Tembellik değil, dikkatsiz bir dağıtım söz konusudur.
İki eşleştirme birlikte söylenir; ata et demek tek başına tersliği göstermez. Söz yerme bildirir ve öznesi işi yapan kimsedir. Sonucun ne olduğu ise kalıpta değil, cümlenin gerisinde anlatılır.