Anlamı
ana baba, çocuğuna mutlu bir yaşam sağlamaya çalışır ancak kaderde yazılı olan gerçekleşir.
Detaylı Açıklama
Atalar çıkarayım der tahta, döner dolaşır gelir bahta atasözü, ana babanın çocuğuna mutlu bir yaşam sağlamaya çalıştığını ancak sonunda kaderde yazılı olanın gerçekleştiğini anlatır. Söz iki yarıdan kurulur: birinci yarı çabayı, ikinci yarı sonucu bildirir. Tahta çıkarmak, çocuğu iyi bir yere getirmek demektir; baht ise kaderin payıdır. Ana baba okutur, meslek verir, yol gösterir; sonunda hayat başka bir kapı açar. Atasözü çabayı küçümsemez, onun tek belirleyici olmadığını söyler. Tahta ile bahta yalnız bir sesle ayrılır; bu yakınlık çabayı ve sonucu da yan yana getirir. Döner dolaşır sözü araya giren dolambaçlı yolu anlatır; sonuç umulan kapıdan gelmez. Hekim olsun diye okuttukları oğlu ressam olan bir aile bu sözü kendi hikâyesinde bulur.
Örnek Cümleler
- Ailesi elinden geleni yaptı ama hayat başka türlü aktı; atalar çıkarayım der tahta, döner dolaşır gelir bahta.
- Atalar çıkarayım der tahta, döner dolaşır gelir bahta; çocuğun yolunu kimse tam çizemiyor.
- Okuttular, meslek verdiler, sonuç bambaşka oldu; atalar çıkarayım der tahta, döner dolaşır gelir bahta.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Önce çaba, sonra sonuç anılır. Ana babanın uğraşı birinci yarıda, hayatın getirdiği ikincide durur. Atasözü ikisini karşı karşıya koyar. Çıkarayım der demesi, sonucun elde olmadığını baştan sezdirir.
Bir sözü aktarır. Atalar çıkarayım der denince, ana babanın niyeti kendi ağzından verilmiş olur. Birinci kişi çekimi bu yüzden araya girer: çıkarayım. Aktarma, çabayı dışarıdan anlatmak yerine içeriden gösterir ve sözü canlandırır.
Umulan sonuç çıkmadığında söylenir. Suçlamayı kimseye yöneltmez, olanı kaderin payına bağlar. Ana babanın çabası da anıldığı için onların emeği görmezden gelinmemiş olur. Söyleyen ana babanın kendisi de olabilir, onları dinleyen bir yakın da.