Anlamı
atın doru renkli olanı, kişinin ise gözünü budaktan esirgemeyeni makbuldür.
Detaylı Açıklama
Atın dorusu, yigidin delisi atasözü, atlar içinde doru renkli olanın, insanlar içinde işe cesur, gözü pek ve atılgan olanın makbul sayıldığını anlatır. Buradaki “deli” sözü akıl kaybı değil, cesaretinin sınırı zorlayacak kadar ileri olması anlamında kullanılır. Atasözü geleneksel yiğitlik anlayışını ve at secimine dair halk beğenisini bir arada yansıtır. Eski toplumda hem atın rengi hem de insanın cesareti sembolik değer taşırdı. Bu söz, korkaklık yerine atilganliği; siradanlik yerine dikkat çeken gücü ovmektedir. Bugün birebir aynı değerlendirme kaliplariyla düşünulmese de atasözü, geçmişin ideal insan ve ideal hayvan tasavvurunu göstermesi bakımından önemlidir. Söylendiği yerde hafif bir övgü ve hayranlık tonu bulunur. Yiğitten beklenen özellik geri durmamak, atın makbulunde aranan işe güven veren güç ve görüntudur. Böylece atasözü, cesaret ile estetik beğeniyi birleştiren tipik halk sözlerinden biri olarak yaşamaya devam eder.
Örnek Cümleler
- Eskiler, atın dorusu yiğidin delisi diyerek cesareti ovardi.
- Atın dorusu yiğidin delisi derler, sen de o ekibe girmekten korkma.
- Atın dorusu yiğidin delisi derler; o gözünü budaktan esirgemeyen delikanlı herkesin saygısını kazandı.
Kökeni ve Hikayesi
At renklerine verilen geleneksel değer ile yiğitlik ve cesaretin toplumda prestij olmasına dayanan tarihsel-kültürel arka plandan gelir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Akıl kaybını değil, gözü pek, atılgan ve tehlike karşısında geri durmayan kişiyi anlatan övgü niteliğindeki bir kullanımdır.
Cesaret, atılganlık, güç ve geleneksel estetik beğeni ölçüsünü öne çıkarır. Atasözü geleneksel yiğitlik anlayışını ve at secimine dair halk beğenisini bir arada yansıtır.
Geçmişin yiğitlik ve at begenisi anlayışını yansıtan kültürel bir ifade olarak okunabilir; birebir hayat ölçüsü olarak değil, dönem zevkini gösteren bir söz niteliğindedir.