Anlamı
fesat karıştırmak, arabozanlık etmek.
Detaylı Açıklama
Kalıp abartılı bir resimle kurulur: atla arpayı dövüştürmek. At arpayı yer, aralarında bir çekişme olmaz; böyle iki tarafı bile birbirine düşürebilen kişi anlatılır. Anlamı fesat karıştırmak, arabozanlık etmektir. Aynı söz atla arpayı dalaştırmak biçiminde de kurulur. Bu işi yapan kişi açıkça kavga etmez; söz taşır, ima eder, bir tarafa ötekinin söylemediğini söyler ve kendisi geri çekilir. Kalıbın öznesi araya giren üçüncü kişidir, kavga eden taraflardan biri değil. Aile içinde, komşu arasında ve iş yerinde, bozulan huzurun arkasında kimin bulunduğu anlatılırken kurulur. Söz açık bir kınama taşır ve yapılan işin kasıtlı olduğunu bildirir. Yemliğin başında sakin sakin arpasını yiyen bir atı düşünmek, sözdeki abartının boyutunu gösterir.
Örnek Cümleler
- İki kardeşin arasına girip atla arpayı dövüştürdü; tam üç yıl konuşmadılar.
- Mahallede kim kiminle küsse arkasından o çıkıyor; atla arpayı dövüştürür.
- Toplantıda kimin ne dediğini çarpıtarak taşıdı, resmen atla arpayı dövüştürdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sözün anlattığı kişi tartışmanın içinde görünmez. Kavgayı o başlatmıştır, ama bağıranlar başkalarıdır; kendisi taşıdığı sözün arkasına saklanır ve sonunda ortada kalan iki taraf, asıl sebebi göremeden birbirini suçlar.
At arpayı yer, ikisi arasında çekişme olmaz. Böyle bir çift bile dövüştürülebiliyorsa, arabozanın hüneri en uç örnekle anlatılmış olur; abartı sözün gücünü buradan kurar. Aralarında hiçbir çekişme bulunmayan iki taraf seçilmiştir.
İkinci söyleyişte fiil değişir, dalaştırmak kullanılır. Anlam aynıdır; her ikisi de kendiliğinden çıkmayacak bir çekişmenin dışarıdan kurulduğunu, kavganın görünmeyen bir el tarafından, dışarıdan tutuşturulduğunu açıkça ortaya koyar.