Anlamı
bulunduğu önemli görevden daha aşağı bir göreve alınmak.
Detaylı Açıklama
Attan inip eşeğe binmek, bulunduğu önemli görevden daha aşağı bir göreve alınmaktır. Kalıpta iki hareket arka arkaya gelir: önce attan inilir, sonra eşeğe binilir. İkisi de binektir, ikisi de kişiyi taşır; değişen şey binilen hayvanın değeri ve kişiye kazandırdığı görünüştür. Deyim bu farkı göreve uygular, çünkü at hızlı ve itibarlı sayılır, eşek ise sıradan. Öznesi görevi değişen kişidir, ama kararı veren o değildir; kalıp çoğunlukla kişinin isteği dışında yapılan bir indirmeyi bildirir. Söz görevin kendisinden çok, iki görev arasındaki mesafeyi anlatır. Yeni görevin kötü olması da gerekmez, önemli olan eskisinin altında kalmasıdır. Atın bahtsızı arabaya düşer atasözü de değerli olanın aşağı işe inmesini anlatır; orada düşüşü talih getirir.
Örnek Cümleler
- Genel müdürlükten şube memurluğuna geçmek onun için attan inip eşeğe binmek oldu.
- Daire başkanıyken taşrada sıradan bir şef yardımcılığına verildi; attan inip eşeğe bindi resmen.
- Başhekimlikten sonra poliklinik nöbetine dönünce attan inip eşeğe binmiş gibi oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Önemli bir görevden daha aşağı bir göreve alınmayı bildirir. Ortada bir görev değişikliği vardır, ama yönü aşağıya doğrudur; yeni görev eskisinin altında kaldığı için kalıp bir gerileme anlatır.
Çoğunlukla kişinin kendisi değil, onu görevlendiren taraf verir. Kalıp bu yüzden istekle yapılan bir değişikliği değil, kabullenilmek zorunda kalınan bir indirmeyi bildirir. Kararın sebebi de kalıpta söylenmez; ceza mı, düzenleme mi olduğu ayrıca anlatılır.
İki hayvanın arasındaki fark herkesin bildiği bir farktır: biri koşar, öteki ağır gider; birine binen görülür, ötekine binen sıradan sayılır. Kalıp bu bilinen ölçüyü alıp iki görev arasına koyar.