Deyim

El Açmak Ne Demek?

Anlamı

1) dilenmek:
'Oturup kör gibi, namerde el açmak iyi mi?' -M. A. Ersoy. 2) başkasının yardımını isteyecek durumda olmak; 3) kâğıt açmak.

Detaylı Açıklama

El açmak üç anlamda kullanılır. Birincisi dilenmektir; görüntü, avucu açık uzatılan bir eldir. İkincisi, başkasının yardımını isteyecek durumda olmaktır; bu anlamda dilenmek gerekmez; kişi kendi gücü yetmediği için yardım istemek zorunda kalır. Üçüncüsü kâğıt açmaktır ve iskambil oyunlarına aittir; bu anlamda özne kâğıtları dağıtan oyuncudur. İlk iki anlam birbirine yakındır ve ikisi de bir muhtaçlığı anlatır; üçüncüsü bu ikisinden büsbütün ayrıdır. Yardım istenen kişi yönelme ekiyle anılır: yabancıya, akrabaya, devlete el açmak. Kalıp bir onur kaygısıyla birlikte söylenebilir: kimseye el açmadan yaşadı. Olumsuz kuruluş, kişinin kendi gücüyle geçindiğini anlatır. İkinci anlamda kalıp bir düşüşü de düşündürür: dün yardım eden, bugün el açar duruma gelmiştir.

Örnek Cümleler

  1. Cami avlusunda el açan yaşlı kadına, namazdan çıkanlar birer ikişer bozuk para bıraktı.
  2. Fabrikası iflas eden Kemal Bey, ömründe ilk kez kardeşlerine el açmak zorunda kaldı.
  3. Kâğıtları dağıtan dayım el açınca koz kupa çıktı; masadakiler ellerindeki kâğıtlara yeniden baktı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Söz şöyledir: Oturup kör gibi, namerde el açmak iyi mi? Burada kalıp birinci anlamda, dilenmek anlamındadır. Namerde sözü el açılan kişiyi niteler; soru biçimi, böyle birinden bir şey istemenin doğru olmadığını anlatır.

Avuç açmanın iki anlamı vardır: dilenmek, para istemek ve yardım istemek. Bunlar el açmanın ilk iki anlamıyla örtüşür. El açmanın üçüncü anlamı, kâğıt oyunuyla ilgili olanı ise avuç açmakta yoktur.

Atasözü, herkesten yardım istenmeyeceğini, istense de alınamayacağını söyler. El açan kişi yardımı birinden ister; atasözü bu kişinin iyi seçilmesi gerektiğini düşündürür. İkisi de yardım isteme durumunu anlatır, ama atasözü bunun bir sınırı olduğunu hatırlatır.