Anlamı
çok zayıfladığı yüzünden belli olmak:
'Hüdai, Bayram'ın avurtları çökmüş solgun yüzüne bakarak bir varsayım yapmıştı.' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir insanın çok zayıfladığının ya da ağır bir yorgunluk, hastalık, açlık veya üzüntü geçirdiğinin yüzünden açıkça belli olmasını anlatır. Avurtların çökmesi, yüzün dolgunluğunu kaybetmesi ve kişinin canlı görünümünün silinmesi demektir. Bu yüzden ifade sadece fiziksel zayıflığı değil, yaşam gücündeki belirgin azalmayı da yansıtır. İnsan bazen hastalık yüzünden, bazen uzun süren sıkıntıdan, bazen de geçim derdi ve uykusuzluktan yüzünde bu çökmeyi taşır. Deyim, bedenin iç durumunu dış görünüş üzerinden okur. Halk dilinde yüze bakarak hal anlamanın güçlü örneklerinden biridir. Avurtların çökmesi, sadece estetik bir değişiklik değil, kişinin zorlandığını gösteren belirgin bir işarettir. Bu nedenle deyim çoğu zaman acıma, dikkat ya da endişe duygusuyla birlikte kullanılır. İnsanın iç yükü bazen sözden önce yüzüne vurur. Bu ifade de tam olarak o sessiz ama çarpıcı görünüş değişimini anlatır.
Örnek Cümleler
- Bir haftada ne hale gelmiş, avurtları çökmüş resmen.
- Hastaneden çıkınca avurtları çökmüştü, tanıyamadım neredeyse.
- Üç ay yolculukta geçirince avurtları çökmüş, çok zayıflamıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Zayıflık, hastalık, açlık, yorgunluk ya da derin sıkıntının yüzde belirgin biçimde görünür hale gelmesini anlatır.
Çoğu zaman fiziksel zayıflık anlatılır; ancak uzun süren üzüntü ve yıpranmışlık da aynı görünüşü doğurabildiği için mecaz genişliği vardır.
Birinin hastalık, açlık, yoğun stres veya aşırı yorgunluk nedeniyle yüzünün çöktüğü görüldüğünde uygun ölür. Halk dilinde yüze bakarak hal anlamanın güçlü örneklerinden biridir.