Anlamı
yanına gelmesini istemek.
Detaylı Açıklama
Ayağına çağırmak, birinin yanına gelmesini istemektir. Kalıpta iki taraf vardır: çağıran yerinde durur, çağrılan yola çıkar. Makam, yaş ya da görev gereği birini yanına istemek bu sözle anlatılır: müdür memuru, usta kalfasını, dede torununu ayağına çağırabilir. Çağrı bir iş için, bir haber vermek, bir hesap sormak ya da bir konuyu konuşmak için olabilir. Telefonla, haber göndererek ya da bir not bırakarak yapılan çağrı da bu kalıba girer; önemli olan, çağıranın yerinden kalkmamasıdır. Kalıp resmî bir yazışmada da, ev içindeki bir seslenişte de kurulabilir. Ayağına getirmek ise sıra ve saygı gözetmeden birinin yanına gelmesini sağlamayı anlatır. Ayağına gelmek bunun tersidir: orada kişi kendisi kalkıp ötekinin yanına gider.
Örnek Cümleler
- Müdür bütün bölüm şeflerini ayağına çağırdı, kimse sebebini önceden bilmiyordu.
- Beni ayağına çağırması hiç hoşuma gitmedi, pekâlâ kendisi de gelebilirdi.
- Usta çırağı ayağına çağırıp tezgâhtaki işi ona tek tek gösterdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kişinin bulunduğu yerin yerine geçer; parça bütünün yerine konmuştur. Aynı aktarma ayağına gitmek ve ayağına gelmek sözlerinde de görülür. Ayağına çağırmak bu yüzden birini kendi bulunduğu yere, kendi yanına istemek demektir.
Geçişlidir; çağrılan kişi nesne olur ve belirtme eki alır. Öznesi ise yerinden kalkmayan taraftır. Edilgen biçimi de kurulur: ayağına çağrıldı denir, o zaman çağıran taraf cümleden düşer.
Bağlama göre değişir. Bir müdürün, bir öğretmenin ya da bir büyüğün birini yanına istemesi olağan karşılanabilir. Eşit konumdaki biri böyle davrandığında ise çağrılan taraf kırılabilir; neden kendisi gelmedi diye düşünebilir.