Anlamı
sıra, saygı gözetmeksizin birinin yanına gelmesini sağlamak.
Detaylı Açıklama
Ayağına getirmek, sıra ve saygı gözetmeksizin birinin yanına gelmesini sağlamaktır. Ayağına çağırmakta yalnız bir çağrı vardır; burada geliş gerçekleşmiştir ve bu geliş, sıra ile saygı gözetilmeden sağlanmıştır. Kalıbın öznesi getiren taraftır; bu, yetkisi, gücü ya da parası olan biri olabilir. Sıra gözetmemek, olağan düzeni atlamak demektir; beklemesi gereken kişi beklemez, gitmesi gereken taraf yerinden kalkmaz. Saygı gözetmemek ise karşıdakinin yaşını, konumunu ya da hakkını hesaba katmamaktır. Söz bu yüzden sıra ve saygının çiğnendiğini bildirir. Getirme her zaman zorla olmaz; yetkinin ya da paranın ağırlığı tek başına yetebilir. Dağ yürümezse abdal yürür sözü ise tersini anlatır: büyüklük taslayan birinde iş bitecekse onun ayağına gidilir.
Örnek Cümleler
- Herkesi ayağına getirmeye alışmış bir adam, artık kimsenin kapısını çalmaz.
- Yaşlı ustayı ta şehirden ayağına getirdi, bir de kapıda bekletti.
- Sıra beklemeden bütün memurları ayağına getirdi, işini de öyle gördürdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çağırmak yalnız çağrıyı bildirir; getirmek sonucu da bildirir, kişi gelmiştir. Asıl fark, gelişin sıra ve saygı gözetilmeden sağlanmasıdır; ayağına çağırmakta bu koşul yoktur, çağrı olağan bir istek de olabilir.
Gelmek fiilinin ettirgenidir; işi yaptıran bir taraf ekler. Ayağına gelmek kendiliğinden olur, ayağına çağırmak yalnız ister, ayağına getirmek ise sonucu sağlar. Üç kalıp aynı sahneyi üç ayrı açıdan anlatmış olur.
Sıra ve saygının gözetilmemesini eleştirir. Birini yanına istemek tek başına kusur sayılmaz; kusur, bekletilmemesi gerekeni bekletmek, yaşlıyı ya da uzaktan geleni yormaktan çekinmemektir. Söz bu tavrı onaylamayan bir bakışla kurulabilir.