Anlamı
bir şeyi aceleyle giymek.
Detaylı Açıklama
Ayağına geçirmek, bir şeyi aceleyle giymektir. Geçirmek fiili işin hızını taşır: giysi düzgünce giyilmez, ayağa hızlıca sokulur. Nesnesi ayağa giyilen şeylerdir; terlik, ayakkabı, çorap, bot ya da pantolon bu kalıba girer. Kalıp acele bir çıkış sahnesinde kurulabilir: kapı çalınmıştır, haber gelmiştir, servis kaçmak üzeredir. Terlik ters giyilmiş, bağcıklar bağlanmamış olabilir; acele, giyilen şeyin hâlinden de okunur. Bacağına geçirmek de aynı anlamı taşır. Yağmurda çizmesini, bayram sabahı yeni ayakkabısını ayağına geçiren çocuk için de söylenebilir. Öznesi giyen kişidir, nesnesi de giyilen şeydir. Sakin sakin giyinmek bu kalıpla anlatılmaz; ortada acele yoksa yerini giymek fiili alır. Her sabah yinelenen bir hareket için de kurulur; kalıp o anki giyme işini gösterir.
Örnek Cümleler
- Kapı çalınca terliklerini ayağına geçirip koşa koşa merdivene doğru çıktı.
- Haberi alınca ilk bulduğu ayakkabıyı ayağına geçirdi, bağlamaya bile vakti olmadı.
- Servis kaçmasın diye çoraplarını ayağına geçirip kendini hemen sokağa attı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Geçmek fiilinden ettirgen ekiyle yapılmıştır. Geçen şey ayakkabı, geçiren ise kişidir; ek işi yapanı cümleye sokar. Aynı türetme başına geçirmek ve parmağına geçirmek sözlerinde de görülür. Geçmek biçimiyle kurulsaydı giyen kişi cümlede anılmazdı.
Giyenin kendi ayağı olduğunu gösterir. İyelik eki sahipliği, yönelme eki de varılan yeri kurar. Başkasının ayağına geçirildiğinde cümle bu kez yardım edilen bir sahneyi anlatır; ekler aynı kalır, değişen yalnız sahiptir.
Giymek işin kendisini bildirir, geçirmek ise nasıl yapıldığını da taşır. Ayakkabısını giydi dendiğinde hız anlaşılmaz; geçirdi dendiğinde acele duyulur. İki fiil aynı nesneyi alır, ayrıldıkları yer ölçüdür.