Anlamı
gelmeye nazlanmak, üşenmek.
Detaylı Açıklama
Ayağına kira istemek, gelmeye nazlanmak, üşenmektir. Kalıp alaylı bir hesap kurar: sanki kişi attığı her adım için ücret beklemektedir, bu yüzden yerinden kalkmaz. Kira sözcüğü burada emeğin karşılığını değil, nazın bahanesini karşılar. Çağrılan kişi gelmez, geciktirir, bin dereden su getirir, bir sürü bahane sıralar; söz onun bu davranışını hafif bir alayla karşılar. İçinde bir sitem de sezilebilir; söyleyişe göre şakaya da, sert bir serzenişe de dönebilir. Yakında oturup da uğramayan bir akraba, davete bir türlü gelmeyen bir arkadaş ya da çağrıldığı toplantıya üşenip gelmeyen bir memur için kurulabilir. Ağırdan almak da gönülsüz davranmayı anlatır; ayağına kira istemek ise bu gönülsüzlüğü özellikle gelme işine bağlar.
Örnek Cümleler
- Bir uğrasa ne olacak, sanki ayağına kira istiyor bu adam.
- Karşı sokakta oturuyor ama ayağına kira istiyor, hiç uğramaz bize.
- Üç kez davet ettik, her seferinde bir bahane buldu; ayağına kira istiyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Beklenen, çağrılan kişidir. Kira isteyen o sayılır; oysa gerçekte kimseden bir şey istemiş değildir. Söz bu isteği ona yakıştırır ve davranışını böyle yorumlar. Sözü kuran taraf ise onu bekleyip de göremeyendir.
Gelmesi beklenen kişiye bağlanır; iyelik eki ayağın onun olduğunu, yönelme eki de kiranın ne için istendiğini gösterir: kendi ayağı, kendi yürüyüşü için. Konuşan kendini de anabilir: ben ayağıma kira istemem, hemen gelirim.
Kurulur: ayağına kira mı istiyorsun denir. Soru biçimi sözü doğrudan muhataba çevirir ve takılmayı yüze karşı yapar. Haber cümlesi olarak kurulduğunda ise kişi ortada yokken anlatılmış olur.