Anlamı
hlk. 'yalvarırım' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Ayağını öpeyim, yalvarırım anlamında söylenen, halk ağzına özgü bir sözdür. Kalıp bir davranış bildirmez; söyleyen gerçekten ayak öpmez, ricasının ne kadar büyük olduğunu bu sözle gösterir. Ayaklarını öpeyim biçiminde de kurulur. Tek başına bir cümle değildir, yanına asıl isteği alır: ayağını öpeyim, şunu yapma. Cümlenin başında da sonunda da durabilir. Söyleyen kendini karşısındakinin altına koyar, rica bu yolla güçlenir. Halk ağzında aman, ne olursun, Allah aşkına gibi başka söyleyişler de aynı yönde kurulur; bu kalıp onların yanında daha ağır durur. Ses tonu sözün yönünü belirler: kimi zaman içten bir yakarıştır, kimi zaman yakınlar arasında abartılı bir takılma. Konuşma dilinin sözüdür; dilekçede ve resmî yazıda yerini rica ederim gibi karşılıklar alır.
Örnek Cümleler
- Ayağını öpeyim, bu davadan vazgeç de çocuklar ortada mağdur olmasın.
- Ayağını öpeyim abi, şu evrakı bugün imzalat da yarına yetişelim.
- Ayağını öpeyim, şu ilacı iç de ateşin bir an önce düşsün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlatmaz. Söyleyen kişi ayak öpmez; kalıp ricanın derecesini göstermek için kurulmuş bir sözdür. Yalvarırım demenin daha ağır, daha bastıran biçimidir ve ağırlığını da bu abartıdan alır; ardından gelen istek asıl söylenmek istenendir.
Halk ağzında duyulur: kapı önünde, telefonun ucunda, bir iş yetişsin diye tutulan kolda. Asıl istekle birlikte söylenir ve onu öne çıkarır; tek başına söylendiğinde de arkasından istek gelir.
Söylenir. Yakınlar arasında abartılı bir rica olarak, gülerek de kurulur. O zaman yalvarma değil, ısrarın büyüklüğü anlatılmış olur; hangisinin geçerli olduğunu ses tonu ile konuşulan ortam gösterir.