Anlamı
'yalvarırım' anlamında kullanılan bir söz:
'Dadıcığım merhamet... Ayaklarının altını öpeyim...' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, birinden çok güçlü biçimde bir şey istemek, yalvarmak ve merhamet dilenmek anlamında kullanılır. “Ayağının altını öpeyim” sözü, kişinin kendini alabildiğine küçülterek karşısındakinin insafına sığındığını gösterir. Burada gerçek bir öpme eyleminden çok, aşırı bir yakarış ve teslimiyet dili vardır. İnsan bazen çaresizlik, korku, suçluluk ya da büyük bir ihtiyaç yüzünden bu derece alçalan bir ifade kullanabilir. Deyim bu yüzden yoğun duygusal baskı içeren sahnelerde yer alır. Özellikle affedilme, yardım isteme, bir kötülüğün durdurulmasını talep etme ya da bir kararın değişmesini bekleme gibi durumlarda söylenir. Halk dilinde güçlü, dramatik ve yer yer acındırıcı bir tonu vardır. Karşısındakini etkilemek için kişi kendi gururunu geri çeker ve merhamet kapısını zorlar. Bu yönüyle deyim, yalvarmanın sıradan değil, son derece yoğun biçimini anlatır. Sözün gücü de tam olarak bu aşırı yakarıştan gelir.
Örnek Cümleler
- Ne ölür bunu yapma, ayağının altını öpeyim diye yalvardı.
- Ayağının altını öpeyim, bu sırrı kimseye söyleme dedim.
- Ayaklarının altını öpeyim, beni bu işe al, çok çalışırım.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sıradan bir isteme değil, çaresizlik ve yoğun duygu içeren çok güçlü bir yalvarma düzeyini gösterir.
Hayır, çoğu zaman gerçek eylemden çok, insanın kendini çok aşağıya çekerek merhamet istemesini anlatan abartılı bir yakarış sözüdür.
Affedilme, yardım isteme, bir cezanın kaldırılmasını dileme ya da büyük bir kötülüğün önlenmesini isteme gibi yoğun sahnelerde kullanılır.