Anlamı
bir yere gönülsüz, istemeye istemeye gitmek.
Detaylı Açıklama
Ayakları geri geri gitmek, bir yere gönülsüz, istemeye istemeye gitmektir. Kalıpta hareket ile istek birbirinden ayrılır: kişi yola çıkmıştır, adımları ileri doğrudur, ama gönlü geride kalmıştır. Geri geri ikilemesi bu çekingenliği pekiştirir; sanki ayaklar sahibini geriye çekmektedir. Öznesi ayaklardır, gitmek istemeyen kişi ise onların sahibidir. Gidilen yer çoğu kez korkulan, sevilmeyen ya da hesap verilecek bir yerdir: hastane, mahkeme, borçlunun kapısı, sevilmeyen bir akrabanın evi. Gitmemek elde değildir; bir zorunluluk kişiyi yola çıkarmıştır, bu yüzden sözde çaresizlik de duyulur. Yakın bir söyleyiş olan ayağı gitmemek ise gidişin hiç gerçekleşmediğini bildirir. Kişinin hedefine ulaşıp ulaşmadığı, orada ne yaşadığı kalıpta söylenmez; anlatılan, yola çıkarkenki gönülsüzlüktür. Sürerlik bildiren biçimle sık kurulur: ayakları geri geri gidiyordu denir.
Örnek Cümleler
- Mahkemeye giderken ayakları geri geri gitti, kapıda uzun süre bekledi.
- Tahlil sonuçlarını almaya giderken ayakları geri geri gidiyordu, içi hiç rahat değildi.
- Borcunu istemeye giderken ayakları geri geri gitti, sözünü bir türlü açamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Zarf olarak durur ve gitmek fiiline bağlanır. Burada yön bildirmez; kişi gerçekten geri geri yürümez. İkileme yalnız isteksizliği pekiştirir. Tek söylenseydi, yani geri gitmek dendiğinde, yön anlamı öne çıkardı.
İnsanın içinin ürperdiği yerlere giderken kurulur: hastane koridoru, mahkeme kapısı, alacaklının evi, araları açık bir akrabanın kapısı. Ortak yan, kişinin oraya kendi isteğiyle değil, bir zorunluluk yüzünden gidiyor olmasıdır.
Çekingenliği pekiştirir. Geri geri sözü, ayakların sahibini geriye çektiği duygusunu verir; tek bir geri sözcüğü bu ağırlığı taşımaz. İkileme yürüyüşü yavaşlatır, isteksizliği hem görünür hem de duyulur kılar.