Anlamı
bir iş gerçekleşmeden ona oldu gözüyle bakılıp sevinilmemelidir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, bir iş gerçekleşmeden ona olmuş gözüyle bakılıp sevinilmemesi gerektiğini söyler. Söz doğrudan hilalin görülmesine dayanır: bayramın başlaması için ayın görülmesi beklenir, ay görünmeden kutlamaya geçilmez. Kalıp bu bekleyişi her işe uygular; imza atılmadan, sonuç açıklanmadan, para ele geçmeden sevinmek erken sayılır. Emir kipiyle kurulmuş bir uyarıdır ve doğrudan dinleyene seslenir. İçinde deneyimden gelen bir temkin vardır: sevinci erken gösteren kişi, iş bozulduğunda iki kez üzülür. Sözün ölçüsü zamandır, işin büyüklüğü değil. Sonunda işin olup olmayacağı atasözünde söylenmez; öğüt yalnız sevinci sonuca bırakmakla ilgilidir. Söz bir uğursuzluk inancı taşımaz; deneyimden çıkmış bir sıra gözetir: önce sonuç görülecek, sevinç ondan sonra gelecektir.
Örnek Cümleler
- İhale sonuçlanmadan kutlama yapmayın, ayı görmeden bayram etme boşuna dememişler.
- Ayı görmeden bayram etme, sözleşme imzalanmadan kimseye müjdeyi verip durma.
- Tapu devredilmeden ev alındı diye sevindiler, ayı görmeden bayram ettiler.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çok sevinmeyi anlatır; ortada gerçek bir bayram bulunması gerekmez. Deyim sevincin taşkın olanını adlandırır. Atasözü bu deyimi olduğu gibi içine almış, başına da bir koşul koymuştur. Deyim tek başına da kullanılır ve o zaman koşul aranmaz.
Olumsuz emir kipindedir ve ikinci tekil kişiye seslenir. Söz bir yasak koyar, öğüt vermekle yetinmez. Olumlu kurulsaydı, yani bayram et denseydi, anlam tersine dönerdi; yasak burada sözün belkemiğidir.
Gökteki hilali karşılar, takvimdeki ayı değil. Görülmesi beklenen şey incecik yeni aydır; bu yüzden söz bakmayı ve beklemeyi birlikte anar. Sözcük öteki anlamıyla okunursa kalıp anlaşılmaz olur.