Anlamı
bir iş yarım yamalak yapıldığında özür dilemek için söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Ayranım budur, yarısı sudur; bir iş yarım yamalak yapıldığında özür dilemek için söylenen bir sözdür. Kalıp birinci kişinin ağzından kurulur: ayranım der, başkasının ayranı için söylenmez. Ayran sütten yapılır; suyla açılınca tadı da gücü de azalır. Kalıpta ayran, sunulan işin yerini tutar; su ise onun eksik kalan yanını. Kalıp bu açık sözlülüğü öne çıkarır: iş eksiktir ama saklanmamıştır. İş yarım yamalak yapılmıştır; kalıp bunu saklamak yerine adını koyar. Konuklukta sofra kurulurken, bir ürün teslim edilirken, bir yardım sunulurken duyulur. Söyleyen kendi işini küçültür; bu küçültme karşı tarafı da yumuşatır. Eksikliğin sebebi ve ne kadar olduğu cümlede söylenir. İşin kabul edilip edilmediği ise sonradan belli olur.
Örnek Cümleler
- Elimizde bu kadarı vardı, ayranım budur yarısı sudur, kusura bakmayın.
- Raporu yetiştirdim ama eksikleri var; ayranım budur, yarısı sudur diyeyim.
- Sofrayı kurarken ayranım budur yarısı sudur deyip önümüze ne varsa koydu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sunduğu şeyin eksik kaldığını daha baştan söyler. Kusuru saklamaya kalkmaz, işi olduğu gibi tanıtır; böylece karşı tarafı yanıltmamış, beklentiyi de daha işin başında aşağı çekmiş olur. Bu yüzden söz bir özür yerine geçer.
Ayrana su katıldığı herkesçe bilinir; suyu çok olanı zayıf, tadı kaçmış sayılır. Söz bu bilineni açıkça söyleyerek eksikliği kabul eder. Benzetme mutfaktan alınmıştır ve herkesin gözünde hemen canlanır.
Utangaçlıkla ferahlık iç içedir. Kişi ne verebileceğini baştan açıkladığı için omzundaki yük iner; karşı taraf da eksiği bilerek aldığından gücenmez. Kalıp bu yüzden gerginliği daha başlamadan alır.