Anlamı
birkaç şey arasında fark gözetmek.
Detaylı Açıklama
Ayrı seçi yapmak, birkaç şey arasında fark gözetmektir. Kalıpta karşılaştırılan birden çok kişi, nesne ya da durum bulunur; biri ötekilerden ayrı tutulur. Ayrı ile seçi yakın anlamlı iki sözcüktür; yan yana gelince ayırma iki kez söylenmiş olur. Söz en çok çocuklar, çalışanlar ve başvuru sahipleri arasında eşit davranılması beklenen yerlerde duyulur. Kalıp yapmak fiiliyle kurulur; gözetmek de aynı işi görür. Ayrı seçi gözetmeden biçimi de aynı anlamda kullanılır. Gözetmek fiili farkı görmeyi değil, ona göre davranmayı anlatır. Söz bir davranışı adlandırır, onu yapanı değil. Kalıp birkaç şey arasında kurulur: kişiler de, işler de karşılaştırılabilir. Ayrı tutmak söyleyişiyle yakın akrabadır. Gözetilen farkın sonunda ne doğurduğu anlatının devamında görülür.
Örnek Cümleler
- Öğretmen sınıfta ayrı seçi yapmadı, her çocuğa aynı sabırla yaklaştı.
- İşe alırken hemşehrilik gözetip ayrı seçi yapması herkesin dikkatini çekti.
- Miras paylaşılırken ayrı seçi yapılmasın diye noter huzurunda kura çektiler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Seçmeyi, ayırmayı bildirir. Ayrı sözcüğüyle birlikte ikileme gibi kurulunca ayırmanın altı çizilmiş olur; söz tek sözcükle anlatılabilecek şeyi iki sözcükle pekiştirir ve kulakta kalıcı kılar. Yapılan işin adı böylece daha da belirginleşir.
Olumsuzu daha çok kurulur; ayrı seçi yapmadan denerek eşit davranan kişi övülür. Olumlusu ise bir suçlama yerine geçer: birinin kayrıldığı, ötekinin geride bırakıldığı, bu farkın bile bile gözetildiği söylenmiş olur.
Kan bağı, tanışıklık, para ve makam gibi şeylere göre gözetilebilir; liste buna benzer başkalarıyla uzar. Hangi ölçünün işlediği cümleden anlaşılır; kalıp bunu kendisi söylemez, yalnız böyle bir ölçünün gözetildiğini bildirir.