Anlamı
hırslı ve pinti insan her zaman zararlı çıkar.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, hırslı ve pinti insanın her zaman zararlı çıkacağını söyler. Söz iki niceliği karşı karşıya koyar: tamah az, ziyan çoktur. Atasözü kazancı değil, kazanma isteğinin ölçüsünü yargılar. Getirir fiili sonucu bir başkasından değil, kişinin kendi davranışından çıkarır. Pinti kişi de, hırslı kişi de aynı sonuca varır; atasözü ikisini ayırmaz. Kayıp çoğu kez kişinin elindekini de içine alır; söz bunu baştan haber verir. Ziyanın büyüklüğü söylenmez, yalnız tamahtan büyük olduğu bildirilir. Söz kısa ve kesindir; koşul öne sürmez, sonucu doğrudan bildirir. Atasözü uyarı olarak da, olan bitenin ardından bir hüküm olarak da kurulur. Kimin neye tamah ettiği ve neyi yitirdiği cümlede anlatılır.
Örnek Cümleler
- Fazladan iki kuruş için işi bozdu; az tamah çok ziyan getirir.
- Ustaya vereceği payı kısınca iş yarım kaldı, az tamah çok ziyan getirir.
- Az tamah çok ziyan getirir; hisseyi büyütmek isterken ortaklığı da kaybetti.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Tamah, aç gözlülük ve doymazlıktır; elindekiyle yetinmeyip daha fazlasını istemeyi anlatır. Ziyan ise uğranılan zarar, boşa giden emek ya da maldır. Atasözü bu iki sözcüğü karşı karşıya koyar.
Hırsın büyüğü değil, küçüğü bile yeter demek için. Kişi kendini açgözlü saymasa da ufak bir kazanç isteği yüzünden elindekini yitirebilir. Atasözü eşiği bilerek aşağı çeker; uyarı böylece herkesi içine alır.
Alışverişte, ortaklıkta, miras paylaşımında ve pazarlıkta duyulur. Ortak yan, ortada bölüşülecek ya da kazanılacak bir şeyin bulunması ve birinin payını büyütmeye çalışmasıdır. Sonuç çoğu kez tersine döner.