Anlamı
hiçbir çıkar gözetmeksizin: Herkes babasının hayrına çalışmıyor ya!
Detaylı Açıklama
Babasının hayrına, hiçbir çıkar gözetmeden yapılan iş için kullanılan bir sözdür. Hayrına, bir kimsenin iyiliği, yararı için demektir; babasının hayrına ise kişinin karşılık olarak hiçbir şey almadığı, yaptığını sanki babası için bir iyilik olsun diye yaptığı durumu anlatır. Söz ücret, kazanç, hatta teşekkür bile beklenmeyen bir emeği adlandırır. İyelik eki kişiye göre değişir: babamın hayrına, babanın hayrına, babamızın hayrına, babalarının hayrına. Olumsuz cümlelerde de kurulur: herkes babasının hayrına çalışmıyor ya! Söz gündelik konuşmada, emeğin karşılığı konuşulurken, bir iş için pazarlık yapılırken ya da biri karşılıksız çalıştırıldığını düşündüğünde duyulur. Anlatılan, işin kendisi değil, işin hangi niyetle ve hangi karşılık beklenerek yapıldığıdır.
Örnek Cümleler
- Fazla mesainin parasını istemek senin hakkın, kimse babasının hayrına çalışmıyor.
- Komşunun çatısını bütün hafta sonu babasının hayrına onardı, bir çay bile kabul etmedi.
- Üç aydır maaş alamıyoruz, patron, burada babamızın hayrına mı çalışıyoruz?
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir işin karşılıksız yapılmasının beklenemeyeceğini anlatır. Herkes babasının hayrına çalışmıyor denince emeğin bir ücreti, bir karşılığı olduğu hatırlatılır. Bu kullanım pazarlıkta, ücret konuşulurken ya da fazladan iş istendiğinde karşımıza çıkar.
Zarf görevi görür; işin karşılık gözetilmeden yapıldığını bildirir. Çalışmak, uğraşmak, koşturmak gibi fiillerle birlikte kurulur: babasının hayrına çalışmak, babasının hayrına koşturmak. Kendi başına yüklem olmaz, bir fiile bağlanır.
Kullanılır: bu işi babamın hayrına yaptım denince kişi karşılık beklemediğini, emeğini bağışladığını söyler. Böyle bir cümle bazen bir yakınma da taşır; kişi karşılıksız çalıştırıldığını anlatmak için de aynı biçimi seçebilir.