Anlamı
1) üzüntü çekmek, çok acı duymak:
'En büyüğünü kaybeden halk sanatkârının birkaç mısrası ile türkü bize bağrı yanan Anadolu'nun feryadını getirecek.' -B. R. Eyuboğlu. 2) çok susamış olmak.
Detaylı Açıklama
Bağrı yanmak iki anlamda kullanılır. Birincisi üzüntü çekmek, çok acı duymaktır. Acı göğüste bir yanma gibi duyulur ve söz bu duyuyu anlatır. Bir yakının ölümü, bir ayrılık, bir haksızlık ya da uzun süren bir yoksulluk bu acıya yol açabilir. Söz halk şiirinde ve türkülerde de geçer; bağrı yanık gibi söyleyişler aynı duyguyu taşır. İkinci anlam somuttur: çok susamış olmaktır. İki anlam aynı bedensel duyudan, göğüste duyulan yanmadan yola çıkar; biri bu duyuyu acıya, öteki susuzluğa bağlar. Hangi anlamın kastedildiği bağlamdan anlaşılır: bir ölüm haberinin ardından söylenen söz acıyı, yazın bir yolculukta söylenen söz ise susuzluğu anlatır. Yanan bağır, iyelik ekiyle kime ait olduğunu gösterir: bağrım yandı, anasının bağrı yandı.
Örnek Cümleler
- Oğlunu askerde kaybeden kadının bağrı yandı, yıllarca yalnız siyahlar giydi.
- Göç yollarında yurdunu bırakanların türkülerinde bağrı yanmış insanların sesi duyulur.
- Öğle sıcağında tarlada saatlerce çalışınca bağrım yandı, testiyi bir dikişte bitirdim.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Göğüs, göğsün ön bölümü demektir. Halk dilinde duyguların yeri olarak da düşünülür; bağrına basmak, bağrına taş basmak gibi söyleyişler bu sözcükle kurulur. Acının ya da susuzluğun göğüste duyulması sözün dayanağıdır.
Kişi uzun süre su içmediğinde, sıcakta ya da yorucu bir yolculukta çok susadığını anlatmak için kullanılır: yolda bağrım yandı. Bu anlam somuttur ve bir duygu değil, bedensel bir ihtiyaç bildirir.
Bağrı yanan Anadolu'nun feryadı sözü, acıyı bir kişiden bütün bir halka taşır. Türkü, çektiği acıları dile getiren bir halkın sesi olarak anılır. Böylece söz yalnız bireysel bir üzüntüyü değil, bir topluluğun ortak acısını da anlatabilir.