Anlamı
üzülmek, dertlenmek:
'Kışlanın uğrunda bir ufak mezar / Anama söylemen bağrını ezer' -Halk türküsü.
Detaylı Açıklama
Bağrını ezmek, üzülmek, dertlenmektir. Söz üzüntüyü göğsün üzerine binen bir ağırlık gibi anlatır. Bağır, göğüs demektir; söz üzüntünün oraya çöküp kişiyi daralttığını anlatır. Üzüntünün kaynağı bir kayıp, bir küskünlük, bir hastalık ya da uzaktan gelen kötü bir haber olabilir. Dertlenmek, bir derde düşmek, onu içinde taşımaktır; söz üzüntünün bu süren yanını da kapsar. Söz ağır bir üzüntüyü de, daha hafif bir derdi de anlatabilir; ölçüyü üzüntünün kaynağı ve kişinin durumu belirler. Kalıp geniş zamanla kurulduğunda olası bir üzüntüyü önceden haber verir: bu haber babasının bağrını ezer. Geçmiş zamanla ise yaşanmış bir derdi anlatır. Üzülen kişi iyelik ekiyle anılır; bu kişi bir anne, bir kardeş ya da bir eş de olabilir.
Örnek Cümleler
- Oğlunun sınavı kaybettiği haberi annesinin bağrını ezdi, akşam sofraya bile oturmadı.
- Gurbetteki kardeşinden aylardır tek bir mektup gelmemesi yaşlı kadının bağrını eziyordu.
- Yıllarca emek verdiği bahçenin yol yapımı için sökülmesi yaşlı adamın bağrını ezdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir şeyin üstüne ağırlık bindirip onu sıkıştırmayı, yassılaştırmayı anlatır. Taş ezer, tekerlek ezer; kalıpta ezen şey bir derttir. Kişi bu yüzden daralmış, bunalmış hisseder; dert göğsüne oturmuş gibidir.
Kışlanın uğrunda bir ufak mezar, anama söylemen bağrını ezer dizelerinde ölüm haberinin bir anneye ulaşması düşünülür. Haber annenin bağrını ezecektir; burada üzüntüyü doğuran söz cümlenin öznesi olur. Türkü sözün halk dilindeki yerini ve ağırlığını gösterir.
Bir üzüntüyle karşılaşan herkes için söylenebilir; kalıp yaş, cinsiyet ya da durum sınırı koymaz. Anne babalar, eşler, kardeşler, uzakta kalmış bir yakını düşünen herkes bu sözle anlatılabilir.