Anlamı
çok dokunmak, içine işlemek.
Detaylı Açıklama
Bağrını delmek, çok dokunmak, içine işlemektir. Kalıp bir etkinin kişiyi derinden sarstığını, onda kalıcı bir iz bıraktığını anlatır. Delmek fiili keskin ve derine inen bir hareketi anlatır; söz dokunmanın en güçlü biçimini bu görüntüyle verir. Kırıcı bir söz, bir ölüm haberi, bir ayrılık, çaresiz kalmış birinin bakışı ya da yanık bir türkü bu etkiyi doğurabilir. Kalıp geçmiş zamanla, olup biten bir etkiyi anlatmak için kurulabilir: o söz bağrımı deldi. Geniş zamanla da genel bir durum anlatılır: onun her sözü insanın bağrını deler. Etki bir anda gelir, ama izleri uzun süre kalabilir. Konuşan kendi yaşadığını da, bir başkasının başına geleni de bu sözle anlatabilir.
Örnek Cümleler
- Babasının ona herkesin önünde yüz karası demesi bağrını deldi, yıllarca unutamadı.
- Kayıp çocuğun annesinin feryadı o gün meydanda bulunan herkesin bağrını deldi.
- Gurbette dinlediği o yanık türkü bağrını deldi, gözlerinden yaşlar boşandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Etkinin kaynağı özne olur; etkilenen kişi ise iyelik ekiyle anılır: o bakış bağrımı deldi, bu haber annesinin bağrını deler. Kişinin kendisi bu kalıpta özne olmaz; bağrı bir şey tarafından delinir.
Etkinin yüzeyde kalmamasını anlatır. Su toprağa, mürekkep kâğıda nasıl işlerse, söz ya da olay da kişinin içine öyle işler ve orada yer eder. Bağrını delmek aynı işleyişi keskin bir görüntüyle verir.
Bağrı yanmakta acı, kişinin içinde duyulan yakıcı bir duyudur. Bağrını delmekte ise dışarıdan gelen bir söz ya da olay kişiyi keskin biçimde etkiler; cümlede bu söz ya da olay özne olur.